Ajax 110: Hofleverancier

Ajax 110: Hofleverancier

110 jaar Ajax heeft naast ontelbare mooie duels en doelpunten ook een lange reeks internationals opgeleverd. Volgend jaar is het precies een eeuw geleden dat de eerste Ajacied zijn eerste interland speelde. Een korte terugblik op bijna honderd jaar waarin Ajax uitgroeide tot hofleverancier van Oranje. Welke Ajacieden traden zoal in de voetsporen van Gerard ‘Gé’ Fortgens?

Eigenlijk was Iman Dozy de eerste ‘Ajacied’ die zich hulde in het tricot van Oranje. De multi-functionele speler van Ajax Leiden bracht in 1907 vier interlands op zijn naam. De eerste échte Amsterdamse Ajacied die zijn land tussen de krijtlijnen diende, was Gé Fortgens. België – Nederland was daarmee op 19 maart 1911 niet alleen vanwege de uitslag (1-5) een bijzondere interland. Met de Ajacied Fortgens in het Nederlands elftal zag een mooie traditie het levenslicht. Ajax zou in de daaropvolgende eeuw, of eigenlijk pas echt sinds de jaren zestig uitgroeien tot dé onbetwiste hofleverancier van Oranje.

Lang nadat Fortgens in juli 1912 zijn achtste en laatste interland speelde (op de Olympische Spelen in Stockholm, 1-4 verlies tegen de Denen) brak op 13 december 1995 een nieuw Ajax-hoogtepunt aan in de roemruchte historie van Oranje. Het Nederlands elftal dat zich op 13 december 1995 via een beslissingswedstrijd tegen Ierland plaatste voor het Europees kampioenschap van 1996, bestond uit liefst acht Ajacieden en twee ex-Ajacieden. De overgebleven international, was Glenn Helder. Om het (Nederlands) elftal Ajacieden te completeren: Helder was ooit jeugdspeler in de Ajax-jeugdopleiding.

De interland die Oranje hetzelfde jaar speelde tegen Portugal toonde het andere uiterste: geen Ajacieden in de selectie. De vriendschappelijke interland werd door de Ajax-spelers geboycot, omdat de Amsterdammers gelijktijdig een trainingskamp hadden belegd in Griekenland. Meerdere debutanten maakten tegen de Portugezen hun opwachting in Oranje. Ook oud-Ajacied en huidig Ajax-jeugdtrainer Michel Kreek dankt zijn enige optreden als international uitgerekend aan de boycot van zijn oud-clubgenoten.

Aan zuiver sportieve hoogtepunten van Oranje, met Ajacieden in een hoofdrol, ook geen gebrek. Wie een kijkje neemt in het Ajax Museum in de ArenA ontwaart vanzelf oranje gekleurde vitrines. In de Marco van Basten-vitrine prijkt onder meer het tenue dat de spits droeg in de EK-finale van 1988. In München boekte het Oranje van voormalig Ajax-trainer Rinus Michels met de EK-titel zijn grootste succes in de Nederlandse voetbalhistorie. De ‘zwieplop’ waarmee Van Basten (op aangeven van Ajacied Arnold Mühren) in het Olympia Stadion de beslissende 2-0 maakte tegen Rusland, is niet minder legendarisch. Van Basten werd kort na de finale uitgeroepen tot beste speler van het toernooi. In de EK-finale speelden ook de (oud-)Ajacieden Jan Wouters, Frank Rijkaard, Gerald Vanenburg, Ronald Koeman een vooraanstaande rol. Wouters en Mühren keerden na het gouden Europees kampioenschap met de kampioensmedaille terug in de Meer, het oude Ajax-stadion aan de Middenweg.

Gé Fortgens (linksboven) voert de eregelarij aan van Ajacieden in Oranje. Gé Fortgens (linksboven) voert de eregelarij aan van Ajacieden in Oranje.

De finaleplaatsen die Nederland op de WK’s van 1974 en 1978 afdwong, zijn twee andere hoogtepunten in de geschiedenis van Oranje. Ook in deze zilveren selecties volop Ajax-bloed. Op 7 juli 1974 luisterden voor de aftrap liefst vijf Ajacieden binnen de lijnen naar het Wilhelmus. Strak in het gelid (en in het Oranje-shirt) stonden opgesteld: Wim Suurbier, Arie Haan, Ruud Krol, Johan Neeskens en John Rep. Johan Cruijff kwam toen al voor FC Barcelona uit. De eindstrijd werd met 2-1 verloren van de West-Duitse gastheren. Vier jaar later slaagde Oranje er opnieuw niet in om het WK te winnen. Ditmaal ging (met alleen Ajacied Ruud Krol in de basisploeg) de eindstrijd met 3-1 verloren van gastheer Argentinië. Neeskens, Haan, Rep en invaller Suurbier speelden in 1978 ook elders.

Sinds het Bosman-arrest verruilen spelers sneller, en vooral jonger van club. Ajax is nog steeds een voorname leverancier van talent bij de jeugdploegen. Ook in het ‘grote’ Nederlands elftal vallen nog volop Ajax-gezichten te ontwaren. Maarten Stekelenburg en Gregory van der Wiel waren de Ajacieden in de basis tegen de VS (2-1 winst), de laatste interland die Oranje speelde. Demy de Zeeuw bekeek het hele duel vanaf de bank. John Heitinga, Nigel de Jong, Klaas Jan Huntelaar en Wesley Sneijder waren de overige oud-Ajacieden die in actie kwamen.

Gregory van der Wiel is de 106de en (voorlopig) laatste Ajacied die in de eregalerij van Ajacieden in Oranje is bijgezet. De rechtsback debuteerde op 11 februari 2009 in de vriendschappelijke interland tegen Tunesië. Ook voor Van der Wiel staat de teller inmiddels op acht caps, hetzelfde aantal als Fortgens ooit haalde.

Dat Van der Wiel de eerste Ajacied in Oranje gaat overtreffen, zal geen verbazing wekken. Interessanter is de vraag welke Ajacied weer in de voetsporen van zijn 10 voorgangers zal treden?

Feiten en cijfers over het bijzondere verbond tussen Ajax & Oranje:

• Frank de Boer speelde als Ajacied liefst 65 wedstrijden in Oranje. De 112-voudig international is nu op de Toekomst trainer van de A1 en assistent-bondscoach van Oranje.
• Ruud Krol was met zijn 83 interlands lange tijd recordinternational. Later mocht ook Aron Winter zich recordinternational noemen.
• Edwin van der Sar keepte als Ajacied 39 wedstrijden voor Oranje. De doelman is met 130 interlands recordinternational.
• De toptien van spelers met de meeste interlands achter hun naam, bevat acht (oud-)Ajacieden. Alleen Phillip Cocu en Giovanni van Bronckhorst hebben geen Ajax-verleden.
• Maarten Stekelenburg is bij Oranje de vaste opvolger van oud-Ajacied Edwin van der Sar. Stekelenburg keepte tegen de VS zijn 25ste interland.
• Patrick Kluivert is met 40 doelpunten in 79 interlands recordtopscorer van het Nederlands elftal.
• Dennis Bergkamp is de nummer 2 op de topscorerslijst aller tijden. Bergkamp sloeg in 79 interlands 37 keer toe.
• Nigel de Jong was de honderdste Ajacied in Oranje. Johan Neeskens was nummer 50.
• John Rep is met 7 doelpunten op een WK Oranje’s WK-topscorer aller tijden.
• Dennis Bergkamp staat tweede met zes treffers.

Benieuwd naar meer Ajax- en Oranje-historie?

Bezoek het Ajax Museum in de Amsterdam ArenA!

Gregory van der Wiel is de (voorlopig) laatste Ajacied die debuteerde in Oranje. Gregory van der Wiel is de (voorlopig) laatste Ajacied die debuteerde in Oranje.
Het EK-finaleshirt uit 1988 van Marco van Basten in het Ajax Museum. Het EK-finaleshirt uit 1988 van Marco van Basten in het Ajax Museum.
Een (bijna) antiek Oranje-shirt van Wim Anderiesen is een pronkstuk in het Ajax Museum. Een (bijna) antiek Oranje-shirt van Wim Anderiesen is een pronkstuk in het Ajax Museum.
Ook Maarten Stekelenburg en Klaas Jan Huntelaar hebben een plek in de eregalerij. Ook Maarten Stekelenburg en Klaas Jan Huntelaar hebben een plek in de eregalerij.