Ajax: Daar hoorden zij engelen zingen, een aangrijpende documentaire

Ajax: Daar hoorden zij engelen zingen, is een film die iedereen zal aangrijpen. Regisseur Roel van Dalen kreeg van Ajax een seizoen de gelegenheid om alles te filmen. Die kans greep Van Dalen met beide handen aan. Samen met cameraman Mark Bakker en geluidsman Kees de Groot volgde hij Ajax door alle geledingen van de club. In de verhaallijn komen het eerste Elftal, de voetbalschool van Ajax in Ghana, de D-junioren en Cristian Chivu terug. Daardoor krijgt de kijker een gevarieerde Ajax-mix van net iets meer dan 90 minuten voorgeschoteld. Bijna geen deur bleef voor de ploeg gesloten. En de enkele keer dat dat wel gebeurde, draaide de camera vanachter de ramen door.

Richard Witschge verwerkt een nederlaag in de kleedkamer.

De kijker krijgt een openhartig blik in de Ajax-keuken. Niet het verhaal dat al voor elke camera werd geregistreerd, maar het relaas wat binnen in de catacomben afspeelde. Van Dalen laat nauwelijks beelden zien van de viering rond het 100-jarig bestaan. Dus niet het feest in Aalsmeer, maar wel de verloren jubileumwedstrijd tegen Twente. Niet het concert in het Concertgebouw, wel het gesprek voorafgaande aan het ontslag van Jan Wouters.

De verhaallijn rond het eerste elftal begint met de doelstelling die Jan Wouters de spelers voorafgaande aan het seizoen meegeeft: 'Kampioenschap, beker en overwinteren in de UEFA Cup'. Wouters gelooft erin, maar je ziet zijn geloof afbrokkelen. De zware vioolmuziek maakt de film er niet lichter op. Na weer een verloren wedstrijd snelt Wouters van het veld. Hij steekt een sigaret op, draait zich om en vraagt de makers of het goed is dat hij nu de deur dicht doet.

Ook Cristian Chivu gooit die deur niet dicht. De camera volgt al zijn bewegingen: Als hij zijn tweede rode kaart in een week tijd krijgt en zich woedend terugtrekt in de kleedkamer. En ook als hij terugkeert in zijn eenzame bedompte hotelkamer en treurt over zijn ketting, die hem veel geluk bracht, maar sinds die is gebroken twee rode kaarten en een blessure opleverde. Het kleinood dient als de wiedeweerga gemaakt te worden.

De camera's blijven niet in Nederland. Ze reiken zelfs tot Ghana, waar Ajax participeert in Ashanti Goldsfields. In Obuasi registreren de makers de selectieprocedures van speler die willen toetreden tot de jeugdopleiding. Er wordt een opname getoond van jongens die door de arts op leeftijd geschat dienen te worden omdat er niet met een geboortebewijs wordt gewerkt. Wanneer de arts denkt dat de jongen te oud is, wordt deze met een ferme duw naar achtergezet. De harde realiteit.

Een pupil uit de jeugd trapt een balletje tegen de muur van het sportcomplex van Ajax. De weg naar de kleedkamers van het eerste elftal in de ArenA is voor hem nog lang.

De jeugdopleiding van Ajax is wereldberoemd. Maar om in de voetsporen te treden van Cruijff, Van Basten en Bergkamp, wordt jonge spelers al vroeg discipline geleerd. De jeugdtrainers tonen ook de minder mooie kanten van het jeugdvoetbal. Ieder jaar moeten zij beslissen of spelers goed genoeg zijn om hun opleiding te mogen voortzetten. Zo krijgt in de film een jeugdspeler een waarschuwing van trainer Robin Pronk als hij te laat is voor een wedstrijd. Dat mag, zeker als het gaat om een kampioensduel, niet voorkomen.

De film eindigt in het Utrecht-stadion. Ajax heeft ongeinspireerd met 3-0 verloren van Utrecht. Dat betekent geen Champions League-voetbal. Interim-trainer Hans Westerhof kan er met zijn pet niet bij. Uit frustratie over zo weinig passie terwijl er nog een ticket voor het Europese hoogste platform viel te verdienen, slaat hij de deur hard achter zich dicht.

In alle opzichten is de documentaire is een uniek historisch document geworden. Allemaal hadden we gehoopt op succes in het jubileumjaar, maar het mocht niet zo zijn. De film opent donderdag het Internationaal Documentaire Festival Amsterdam en is vanaf 21 december in de bioscoop te zien.

Fragmenten uit: 'Ajax, Daar hoorden zij engelen zingen'

De verwachtingen bij zijn komst waren hooggespannen. Het werd een lijdensweg voor de sympathieke trainer. De camera's registreerden genadeloos de machteloosheid van Jan Wouters.

Ongeloof bij Cristian Chivu. De talentvolle Roemeen wordt voor de tweede keer binnen een week met rood van het veld gestuurd. Teammanager David Endt probeert hem te troosten. Tevergeefs.

De filmploeg reisde ook naar Ghana. De Ajax-scouts op zoek naar talent in de omgeving van Obuasi.

Ook bij de Ajax-jeugd ligt de lat hoog. Jeugdtrainer Maarten Stekelenburg is teleurgesteld over het gebrek aan inzet van de D-2 tijdens de warming up voor de wedstrijd tegen PSV.

Het seizoen krijgt maar geen positieve wending. Machteloosheid op de tribunes bij Real Mallorca. Danny Blind, nog in functie als directeur spelersbeleid, ziet zijn club verliezen. Door een 2-0 verlies in Spanje zou Ajax niet overwinteren in de UEFA Cup.

Een keuringsarts ingehuurd door Ajax onderzoekt jeugdige spelers op hun leeftijd. In Ghana worden veel mensen bij hun geboorte niet geregistreerd. Jongens ouder dan vijftien jaar krijgen geen toegang tot de jeugdopleiding.

Een klein drama. De droom van de 12-jarige Mohammed komt niet uit. De speler uit de D-jeugd heeft net te horen gekregen dat er volgend seizoen geen plaats meer voor hem is in de jeugdopleiding.

Zondag 7 mei 1999. Ajax - MVV. Op de laatste thuiswedstrijd van het seizoen wordt Cristian Chivu door de technische staf benoemd als talent van het jaar.

Verslagenheid bij Richard Witschge. Ajax verliest het laatste competitieduel van FC Utrecht met 3-0. Met een overwinning zou de ploeg de voorrondes van de Champions League hebben bereikt.

De misere van het eerste elftal ging aan de D-jeugd voorbij. Zowel de D1 als de D2 konden aan het eind van het seizoen wel een kampioenschap vieren.