Ajax en de Olympische Spelen

Ajax en de Olympische Spelen

Nu het door de 2-1 overwinning op Jong Portugal zeker is dat Oranje onder 21 jaar naar de Olympische Spelen in Peking gaat, zal dit voor sommige Ajacieden invloed hebben op het volgende seizoen. Waar de selectie zich in de zomer normaliter voorbereidt met oefenwedstrijden in de regio, zullen enkele jongere spelers dan serieus aan de bak moeten in Peking.

De eerste wedstrijd van het olympisch voetbaltoernooi vindt plaats op 7 augustus 2008 in Sjanghai; de finale wordt op 23 augustus gespeeld in het Nationale Stadion in Beijing. Zestien landen doen mee, zeker van deelname zijn nu gastland China, Brazilië, Argentinië en Nederland. De andere negen deelnemers moeten nog kwalificatiewedstrijden spelen. Drie van hen zullen afkomstig zijn uit Azië, drie komen er uit Afrika en de laatste drie zijn landen uit Oceanië.

Deelnemende spelers aan het toernooi mogen niet eerder geboren zijn dan 1 januari 1985. De FIFA heeft echter bepaald dat elk land drie dispensatiespelers – spelers die vóór die datum zijn geboren - mag oproepen. Over de mogelijke selectie van Oranje én Ajax valt nu natuurlijk nog niets te zeggen; uitgaande van de huidige selectie van Ajax zouden de huidige drie Jong Oranje-spelers Hedwiges Maduro, Ryan Babel en Kenneth Vermeer er op grond van hun leeftijd allen bij kunnen zijn. Dit geldt ook voor Urby Emanuelson, Jeffrey Sarpong, Vurnon Anita, Gregory van der Wiel en Mitchell Donald.
Veel voorgangers op de Olympische Spelen hebben de Ajacieden niet: de Nederlandse geschiedenis van het Olympisch Voetbaltoernooi is kort. Sinds voetbal een officiële sport is op de Spelen (voor het eerst in 1908 in Londen), kwalificeerde Oranje zich slechts voor zeven toernooien. Eigenlijk was dit maar zes maal, omdat Nederland als organisator van de Spelen in 1928 automatisch mee mocht doen. Aan de zeven olympische deelnames hield Oranje drie bronzen medailles over.

Jan de Natris Jan de Natris

Nederland’s eerste voetbalwedstrijd op de Olympische Spelen vond plaats op 22 oktober 1908 in Londen. Zes landen deden mee, Nederland behaalde de derde plaats na een 2-0 overwinning op Zweden. Aan Nederlandse zijde deden geen Ajacieden mee, maar vier jaar later was dit wel het geval: in Stockholm, op 30 juni 1912, werd Gerard (Gé) Fortgens de eerste Ajacied op de Olympische Spelen. Fortgens, tevens de eerste Ajax-international, werd geboren op 10 juli 1887 en stierf op 4 mei 1957. Hij speelde 52 competitiewedstrijden en stond acht keer in Oranje. Hoogtepunt in zijn carrière was wellicht de bronzen medaille die hij met Nederland behaalde deze spelen, na overwinningen op Zweden (3-4) Oostenrijk (3-1) en de 9-0 tegen Finland in de troostfinale. Dit is nog altijd de grootste overwinning ooit van het Nederlands elftal.

Ook bij de volgende Olympische Spelen van 1920 (in 1916 vonden ze niet plaats) in Antwerpen was Nederland vertegenwoordigd, en wéér werd Nederland derde. Met de Ajacieden Joop van Dort en Jan de Natris in de basis won Nederland zijn eerste wedsrijd met 3-0 van Luxemburg. In de daaropvolgende wedstrijd, op 29 augustus tegen Zweden, schreef De Natris nieuwe Ajax-historie door de eerste ‘Ajax-goal’ te maken op de Olympische Spelen. Zijn doelpunt was niet onbelangrijk ook, want zijn 5-4 in de verlenging tegen Zweden bleek de winnende treffer te zijn waardoor Oranje in de halve finale terechtkwam tegen gastland België. Deze wedstrijd werd verloren, maar via het troosttoernooi won Nederland uiteindelijk zijn derde bronzen medaille op rij.

Dit stadion in Helsinki was het laatste olympisch podium waarop het Nederlands elftal aantrad Dit stadion in Helsinki was het laatste olympisch podium waarop het Nederlands elftal aantrad

Het bleek het laatste hoogtepunt te zijn voor Nederland tijdens het Olympisch voetbaltoernooi. In 1924 in Parijs werd Oranje nog vierde na overwinningen op Roemenië (6-0, met het zesde doelpunt van Ajax’ enige vertegenwoordiger Jan de Natris) en Ierland (2-1) en nederlagen tegen Uruguay (1-2) en Zweden (1-3) in de bronzen finale. Na ‘Parijs’ ging het snel bergafwaarts. Op het thuistoernooi in Nederland verloor Oranje in het Amsterdamse Olympisch Stadion in de eerste ronde met 0-2 van Uruguay. Veertigduizend toeschouwers zagen Dolf van Kol, die in de oorlogsjaren 1942-1945 nog trainer van Ajax zou worden, op 30 mei 1928 als enige speler in Amsterdamse dienst. Dat Nederland het troosttoernooi zou winnen (na loting van Chili), was bijzaak, getuige ook de aanwezigheid van maar 18.000 toeschouwers op 8 juni.

Achteraf zou de wedstrijd tegen Chili echter historisch blijken, vanuit Ajax-perspectief dan. Van Kol zou namelijk de laatste Ajacied op een Olympisch toernooi zijn. Weliswaar kwalificeerde Nederland zich nog voor de Spelen van Londen in 1948 en Helsinki in 1952, maar de bondscoach riep beide keren geen enkele Ajacied op. Om de Oranje-historie op de Olympische Spelen trouwens te completeren: in Londen verloor Nederland in de eerste ronde met 4-3 van Groot-Brittannië en in Helsinki al in de voorronde met 1-5 van Brazilië. Dat was op 16 juli. Vanaf die dag gerekend heeft het dan 56 jaar en 22 dagen geduurd voordat Nederland zijn rentree kon maken. En ten slotte: op 7 augustus 2008 is het tachtig jaar en zestig dagen geleden dat een Ajacied meestreed om olympisch voetbalgoud. Was de opa van Ryan Babel toen al geboren?