Ajax en Oranje: Jaap Stam

Ajax en Oranje: Jaap Stam

Ajax heeft in de rijke clubhistorie liefst 115 spelers aan het Nederlands elftal geleverd. De rij namen loopt van Gé Fortgens tot Davy Klaassen. In deze serie vertellen Ajacieden over hun band met Oranje. Deze week doet Jaap Stam zijn verhaal.

Hoewel Stam zijn 67 interlands afwerkt namens PSV, Manchester United en Lazio Roma komt hij in de nadagen van zijn imposante loopbaan nog ruim een seizoen uit voor Ajax, voordat hij in oktober 2007 zijn schoenen aan de wilgen hangt. Tegenwoordig is de geboren Kampenaar samen met Andries Ulderink trainer van Jong Ajax.

Stam debuteert op 24 april 1996 in het Nederlands elftal tegen Duitsland met een 0-1-nederlaag. ,,Ik zat destijds net bij PSV en werd gebeld door Guus Hiddink.'' Die heeft de verdediger al in het vizier als hij nog voor Willem II speelt. De keuzeheer vindt echter dat hij zich eerst maar eens moet bewijzen bij een topclub in Nederland. Als Stam Willem II al na een halfjaar verruilt voor de Eindhovenaren houdt de bondscoach woord en volgt het bewuste telefoongesprek. Al gaat dat niet helemaal zonder slag of stoot. ,,Mijn vrouw nam de telefoon op en zei tegen mij dat het Hiddink was'', lacht de huidige beloftencoach. ,,Waarop ik zei: neem lekker een ander in de maling. Toen ik de telefoon overnam bleek het inderdaad Guus te zijn.'' Een week later wordt de razendsnelle opmars van de voorstopper in de Kuip beloond met een tiental speelminuten tegen de Duitsers. ,,Ik kwam erin voor John Veldman en ben er sindsdien nooit meer uit geweest.''

Ruim een jaar na zijn debuut in Oranje maakt de topverdediger van weleer in het met 3-1 gewonnen WK-kwalificatieduel met België zijn eerste interlanddoelpunt. ,,Dat was een heel leuke en belangrijke wedstrijd tegen een goede ploeg met onder andere Enzo Scifo. Ik maakte de 1-0 met een prima kopbal uit een corner van Wim Jonk. Ik had toen nog een beetje van die Tom Cruise-lokken, waardoor mijn haar nog ergens op leek.''

Nadat Stam eerder als selectielid aanwezig is op het EK van 1996 in Engeland - waar hij geen minuut speeltijd krijgt toebedeeld - maakt hij tijdens het WK van 1998 in Frankrijk deel uit van de gevestigde orde. ,,Daar hadden we het moeten doen'', laat hij aan duidelijkheid niets te wensen over. ,,We hadden toen een selectie van wereldklasse waarmee we wereldkampioen hadden kunnen worden. Het moet dan alleen wat meezitten'', doelt hij op een niet toegekende penalty vlak voor tijd en de latere verloren strafschoppenserie in de halve finale tegen Brazilië. ,,Zij schoten alles in het dak van het doel, terwijl we vooraf te horen kregen dat ze alles laag zouden schieten.''

Twee jaar later sneuvelt Oranje in de halve finale van het EK in Nederland en België opnieuw na strafschoppen. Ditmaal is Italië de grote sta-in-de-weg. Behalve Stam falen huidig Ajax-trainer Frank de Boer en Paul Bosvelt eveneens vanaf elf meter. ,,Ik stond niet op de lijst, maar uiteindelijk zijn er altijd spelers die door de spanning afhaken of een pijntje hebben. Daarom wilde ik er wel een nemen. Op de training schoot ik ze ook altijd hard door het midden. Dus ik dacht: dat doe ik nu weer. Hoewel de bal volgens mij nog heel lichtjes de lat toucheerde. Maar goed, we hadden het tijdens de wedstrijd al moeten afmaken, want het wedstrijdverloop was fantastisch met die rode kaart voor hun en twee penalty’s voor ons die jammer genoeg werden gemist door Frank de Boer en Patrick Kluivert.''

Trainer Jaap Stam, met aan zijn zijde Jong Ajax-collega Andries Ulderink: 'Ik heb een fantastische carrière in Oranje gehad met dito spelers en trainers.' Trainer Jaap Stam, met aan zijn zijde Jong Ajax-collega Andries Ulderink: 'Ik heb een fantastische carrière in Oranje gehad met dito spelers en trainers.'

Dat het toernooi in eigen land plaatsheeft is voor de spelers van Oranje een bijzondere ervaring. ,,Dat was heel apart'', beaamt Stam. ,,Je krijgt dan ineens alle drukte mee. Bovendien werd er heel veel van ons verwacht. De teleurstelling was daarom nog groter dan tijdens het WK in Frankrijk. Juist omdat we in eigen land speelden, hadden we een unieke prestatie kunnen neerzetten. Het had ook zeker gekund.''

Voor een ervaren rot die inmiddels tweemaal de halve finale op een EK en WK heeft gespeeld en op clubniveau met Manchester United een Champions League-zege achter zijn naam heeft staan, is het mislopen van het WK 2002 een bittere pil. Dat bondscoach Louis van Gaal vooral naar zijn internationals wijst en amper de hand in eigen boezem steekt, deert Stam bijna veertien jaar na dato nog steeds niet. ,,Ik voelde me in elk geval niet aangesproken omdat je het samen doet. Als trainer ben je daar ook onderdeel van. Het is altijd makkelijk om dingen af te schuiven.'' Desalniettemin baalt de Rots van Kampen stevig van het gemiste toernooi in Japan en Zuid-Korea. ,,Na die beslissende nederlaag in en tegen Ierland zat ik stilletjes in de kleedkamer, terwijl sommigen liepen te schelden en te vloeken. We waren gewoon niet scherp genoeg en op dat moment niet opgewassen tegen die onverzettelijke Ieren.''

Over onverzettelijkheid gesproken: hoewel Stam tijdens zijn carrière de meeste directe tegenstanders opvrat, in figuurlijke zin dan, werd hij in duels met Jan Koller tot het uiterste gedreven. De Tsjechische aanvaller van 2,02 meter scoorde in vijf onderlinge ontmoetingen met Nederland viermaal. ,,Hij had verschrikkelijk grote poten en een grote kop, waardoor hij er af en toe net iets voor zat'', zegt de Sallander op zijn eigen karakteristieke wijze. ,,Ik vond het niet zozeer moeilijk om tegen hem te spelen, hoewel hij wel lastig was met dat grote lijf. Hij kon ook best redelijk voetballen, maar ook heel goed schwalbes maken en daarvan maakte hij gretig gebruik. Verder was hij niet snel en kon hij wel aardig koppen, maar ook weer niet extreem goed of zo. Toen ik op het EK 2000 een scheur in mijn ooglid opliep, kwam ik boven hem uit en kopte ik zo op zijn schedel.''

Wie meer indruk maakte op Stam was Clarence Seedorf: vriend en medespeler bij het Nederlands elftal en later bij AC Milan. ,,Als je toch zag hoe goed hij kon voetballen en wat hij allemaal met een bal en zijn fysiek kon, vraag je je af hoe het mogelijk is dat hij geen 150 interlands heeft gespeeld? Ook zijn persoonlijkheid en manier van trainen waren indrukwekkend. Evenals de manier waarop hij omging met kritiek, die soms ook terecht was. Clarence is een goede vriend van me maar af en toe ook een eigenwijze klojo.''

Aan de interlandcarrière van Stam komt in 2004 een eind. In en tegen Portugal strandt hij met Nederland opnieuw in de halve finale van het EK. ,,Ik had daarvoor al aangegeven dat het mijn laatste toernooi zou worden. Vooral omdat ik me op mijn nieuwe club AC Milan wilde concentreren. Na de wedstrijd tegen Portugal (2-1-nederlaag, red.) kwam het besef dat het mijn laatste wedstrijd voor het Nederlands elftal was. Niet dat ik er triest van werd, want ik heb een fantastische carrière in Oranje gehad met dito spelers en trainers. Het zou ook voor iedere speler een eer moeten zijn.''

Met het wereldkampioenschap van 2006 in Duitsland in aantocht, krijgt Stam zowaar de mogelijkheid zich te revancheren voor het gemiste WK in Azië, vier jaar eerder. De routinier van Milan besluit uiteindelijk na een week bedenktijd niet in te gaan op het aanbod van bondscoach Marco van Basten. Ook de verwoede pogingen van voormalig collega-international Edwin van der Sar hem op anderen gedachten te brengen, vinden geen gehoor. ,,Ik had het idee: eerst neem je afscheid en daarna kom je als ouwe rot terug en ga je ook ineens weer spelen. Dat vond ik niet terecht ten opzichte van de andere spelers.''

Tekst: Ajax.nl/Coen Heil
Foto’s: Ajax.nl/Gerard van Hees (midden) Pro Shots