Ajax en Oranje: Wim Jonk

Ajax en Oranje: Wim Jonk

Ajax heeft in de rijke clubhistorie liefst 115 spelers aan het Nederlands elftal geleverd. De rij namen loopt van Gé Fortgens tot Davy Klaassen. In deze serie vertellen Ajacieden over hun band met Oranje. Deze week doet Wim Jonk zijn verhaal.

Jonk, die in 1988 FC Volendam verruilde voor Ajax, debuteerde in de voorbereiding op het EK van 1992 in het Nederlands elftal. De Volendammer kreeg van bondscoach Rinus Michels in het oefenduel met Oostenrijk nog een kwartier speeltijd. ,,Die wedstrijd was in De Baandert’’, refereert hij aan het voormalige stadion van Fortuna Sittard. ‘Dat was natuurlijk spannend en een heel mooi moment.’

Bovendien was het de eerste keer dat Jonk zich mocht hullen in het shirt van Oranje, de kleur die hij voorheen slechts als speler van FC Volendam om zijn schouders had gedragen. ,,Ik speelde vaak in het Noord-Hollands jeugdteam, maar kwam nooit in aanmerking voor een vertegenwoordigend elftal. Dat was apart, want we hadden een heel goed elftal. Je zag toen wel vaker dat alleen spelers van de grote clubs werden geselecteerd.’’

Desalniettemin had het hoofd jeugdopleiding van Ajax eerder op een uitnodiging gerekend voor het grote Oranje. ,,Ik zat bijvoorbeeld in 1990 al dicht tegen de WK-selectie aan’’, zegt de stylist van weleer. ,,Toen ik twee jaar later alsnog mee mocht naar het EK in Zweden zag ik dat als een prachtige kans. We hadden toen ook een heel goede selectie met grote namen als Frank Rijkaard, Jan Wouters, Ruud Gullit, Ronald Koeman en Marco van Basten.’’ Dat de speeltijd voor Jonk in Scandinavië beperkt bleef tot 35 minuten in de eerste groepswedstrijd tegen Schotland (1-0-zege) accepteerde hij als een professional. ,,Tuurlijk hoopte ik op meer, maar mijn verwachtingen waren niet dusdanig groot: alles wat ik pakken kon was mooi meegenomen. Het was al mooi dat ik me met de grote jongens kon meten. Met onze groep hadden we gewoon Europees kampioen moeten worden. Dat we in de halve finale na strafschoppen van Denemarken verloren hadden we aan onszelf te wijten. Die wedstrijd hadden we eerder moeten beslissen.’’

Dat Jonk zowel in zijn debuutwedstrijd tegen Oostenrijk als in het EK-duel met de Schotten Jan Wouters verving is opvallend, aangezien Ajax-coach Louis van Gaal eerder dat seizoen Wouters weghaalde van diens favoriete positie ten faveure van Jonk. De Utrechter nam vervolgens de wijk naar Bayern München. ,,Ik heb heel veel van Jan geleerd’’, bewaart de Noord-Hollander warme herinneringen aan zijn voormalige ploegmaat bij Ajax en Oranje. ,,Hij was een ontzettend goede voetballer, die tactisch heel sterk was. Niet alleen een rouwdouwer, maar een enorme winnaar die ervoor zorgde dat iedereen iedere dag scherp was op de trainingen en wedstrijden. Dat zijn gouden spelers.’’

In navolging van Wouters vertrok ook Jonk bij Ajax om in 1993 zijn geluk te beproeven bij het Italiaanse Internazionale. Een jaar later was de middenvelder op het WK in de Verenigde Staten niet meer weg te denken uit de basisopstelling van bondscoach Dick Advocaat. ,,Dat was een fantastisch evenement, echt een van de hoogtepunten uit mijn carrière’’, laat de Ajacied niets aan duidelijkheid te wensen over. ,,Ik ben er trots op dat ik dat heb mogen meemaken. Spelen op het allerhoogste podium, waarvan je als klein jochie droomde, en wetende dat een heel land achter je staat. Toen ik voor de kwartfinale tegen Brazilië na een lange wandeling door de spelerstunnel het veld opliep, schoot dat door mijn hoofd.’’

Hoofd jeugdopleiding Wim Jonk met Talent van de Toekomst Donny van de Beek.
Hoofd jeugdopleiding Wim Jonk met Talent van de Toekomst Donny van de Beek.

Dat het Nederlands elftal tegen de Brazilianen zijn Waterloo vond, zorgde bij Jonk voor een wrange bijsmaak. ,,Dat was een nare nederlaag en het heeft een tijdje geduurd voordat ik daar overheen was. Vooral omdat we als team steeds beter in het toernooi kwamen. Tegen Brazilië ging het in de tweede helft helemaal los en werd het een alles-of-niets wedstrijd, maar uiteindelijk viel het kwartje verkeerd’’, doelt hij op de winnende treffer van Branco in de Cotton Bowl van Dallas. Juist nadat Dennis Bergkamp en Aron Winter een 2-0 achterstand teniet hadden gedaan.

Jonk zelf kon niettemin terugkijken op een uitstekend WK, waarin hij trefzeker was tegen Saoedi-Arabië en Ierland. ,,Ik scoorde beide keren met een soortgelijk afstandsschot. Alleen raakte ik de bal tegen Saoedi-Arabië veel beter, want de Ierse keeper Pat Bonner had mijn bal natuurlijk moeten pakken terwijl die tegen de Saoedi’s onhoudbaar was.’’

Ook op het WK van 1998 in Frankrijk was de positie van Jonk onomstreden. En dat terwijl bondscoach Guus Hiddink hem twee jaar eerder nog had gepasseerd voor het EK in Engeland. Een beslissing die bij de oud-speler van Volendam, Ajax, Internazionale, PSV en Sheffield Wednesday insloeg als een bom. ,,Dat was een enorme teleurstelling’’, beaamt de Volendammer. ,,Na die verloren EK-kwalificatiewedstrijd in en tegen Wit-Rusland (1-0) van een jaar eerder ben ik uit de gratie geraakt. Hiddink ging anders spelen en ik kwam niet meer bij de selectie. Dat vond ik echt onbegrijpelijk, met name omdat ik bij PSV in heel goede doen was. Ik heb van dat EK ook bijna niks gezien, want het was voor mij onverklaarbaar dat ik er niet bij was. Ik ben op vakantie gegaan en heb alleen de kwartfinale tegen Frankrijk in een kroegje gezien.’’

Zoals gezegd was Jonk er op het mondiale eindtoernooi in Frankrijk wel weer bij. ,,Hoewel ik er de pest in had dat hij me niet meenam naar het EK heeft Guus me er in aanloop naar het WK wel weer bijgehaald. Dat kon ik wel waarderen.’’ Toch hing de aanwezigheid van de 49-voudig international heel even nog aan een zijden draadje. ,,Ik kampte namelijk met een blessure aan mijn knie en aan mijn lies. Daardoor kon ik ook niet starten in het openingsduel met België, maar viel ik in.’’ Uiteindelijk delfden de oranjehemden evenals in 1994 het onderspit tegen Brazilië. Al had dat ditmaal pas in de halve finale plaats en na strafschoppen. ,,Dat was onze kans om wereldkampioen te worden met het beste Oranjeteam waarin ik heb gespeeld’’, blikt Jonk terug. ,,Vooral omdat we tegen Brazilië steeds sterker werden en een strafschop hadden verdiend toen Pierre van Hooijdonk aan zijn shirt werd neergetrokken. Dat was trouwens na een van mijn laatste passes van de wedstrijd. Ik zag Pierre vertrekken, krulde de bal naar hem toe en dacht: dat wordt een goal. Echt ongelooflijk dat de scheidsrechter hem niet op de stip legde.’’ Even later ging Jonk naar de kant vanwege een opspelende kuit en hamstring, waardoor hij de desastreus verlopen strafschoppenserie vanaf de zijlijn moest volgen. ,,Anders had ik wel een penalty genomen.’’

Ruim een jaar na de troostfinale tegen Kroatië (1-2 verlies) speelde Jonk zijn 49ste en laatste interland in en tegen Denemarken (0-0). ,,Daarna wist ik dat ik niet meer zou worden opgeroepen. Hoewel ik niet zoveel met getallen heb, was een vijftigste cap mooi geweest. Ik had sowieso graag meer interlands gespeeld, maar ik kwam er pas op vrij late leeftijd bij’’, aldus de technicus die op 25-jarige leeftijd debuteerde in Oranje en naar eigen zeggen een echte klik had met Advocaat. ,,Je leert van iedere coach wel wat, maar Dick gaf mij vertrouwen en haalde het beste in me naar boven.’’

Tekst: Ajax.nl/Coen Heil
Foto kop: Proshots