Clubarts Piet Bon: ''Het is belangrijk dat je in het stadion bent''

,,Normaal gesproken geef ik geen interviews'', begint Piet Bon in de persruimte van de Amsterdam Arena. ,,De voetballerij is een extreme wereld. Er is een constante symbiose tussen alle facetten binnen de voetbalwereld en de pers. Ik vind alleen dat het medische gedeelte daar buiten valt. Er zijn een aantal wetten binnen de geneeskunde en één daarvan is dat we niet over mensen praten. De enige manier waarop we als medische staf af en toe naar buiten treden, is door middel van een persbericht.''

Bon werd eind jaren tachtig door Leo Beenhakker naar Ajax gehaald. ,,In de eerste periode dat Beenhakker bij Ajax werkzaam was (begin jaren tachtig, red.), had hij geloof ik te maken met een arts met wie hij niet kon opschieten. Ik weet niet hoe hij aan mijn naam gekomen is. Ik maakte destijds deel uit van het medisch begeleidingsteam van de herenhockeyers die in Pakistan wereldkampioen werden. Dat team stond onder leiding van Hans Jorritsma. Misschien dat Beenhakker me zo op het spoor is gekomen.''

Naast zijn werk als clubarts bij Ajax, heeft Bon samen met twee collega's een huisartsenpraktijk in Aalsmeer: ,,Ik ben elke dag rond lunchtijd aanwezig in de Arena en blijf zolang dat nodig is. Dan doe ik mijn ronde en eet ik mee met de selectie. Daarnaast hebben we regelmatig vergaderingen met de medische en technische staf. Natuurlijk ga ik ook mee naar wedstrijden. Ik heb goede afspraken moeten maken met mijn collega's en mijn familie, maar na een hoop georganiseer is het gelukt.''

,,Toen ik hier begon, had ik geen idee wat de functie van clubarts inhield'', gaat het hoofd van de medische staf verder. ,,Ik stapte De Meer binnen en vroeg me echt af wat ik moest doen. Mensen in mijn omgeving zeiden tegen me:'Ze komen wel naar je toe als er wat is'. In de praktijk is dat echter niet zo. Het is juist belangrijk dat je in het stadion bent en dat spelers makkelijk op je af kunnen stappen. Die laagdrempelige aanwezigheid is van essentieel belang.''

,,Ajax stelde voor om het Sport Medisch Centrum, dat in een hoekje van De Meer zat, nieuw leven in te blazen. Maar het leek mij beter om eerst de medische staf van Ajax samen te stellen. Het eerste wat ik ben gaan doen, was met gezond denkwerk alle dingen die op mijn weg kwamen effectief te regelen. Er was bijvoorbeeld nauwelijks een archief, dus dat ben ik gelijk in kaart gaan brengen. Daarna ben ik gaan zoeken naar een manier om snel en consequent te werken.''

Tegenwoordig bestaat Ajax' medische staf uit tien leden met Piet Bon aan het hoofd. ,,De medische staf is een apart team binnen de technische staf. De fysiotherapeuten (Pim van Dord en Ed de Vink) zijn de eerste aanspreekpunten voor de spelers. Daarnaast hebben we een inspanningsfysioloog (Jos Geysel), een diëtiste, een sportmasseur (Rob Koster), een conditietrainer (Laszlo Jambor) en een hersteltrainer (Leo van Veen). Ikzelf werk nauw samen met traumatoloog Fred Bakker, die ook aan het VU ziekenhuis is verbonden.'' Blessures

Als de medische staf eens een keer het nieuws haalt, is het wanneer een speler ernstig geblesseerd raakt. De knieblessure van Ole Tobiasen en de enkelblessure van Richard Knopper zijn daar voorbeelden van. ,,Maar het zijn niet alleen de zware blessures waarvoor we er zijn'', aldus Bon. ,,Spelers kunnen ook naar ons toekomen wan neer ze een beginnende angina voelen opkomen. Of wanneer ze denken de ziekte van pfeiffer of een ernstiger ziekte onder de leden te hebben.''

De meeste blessures die de medische staf tegenkomt, zijn niet ernstig. ,,Oppervlakkige denkers zien vaak alleen maar de zware enkel en kruisbandblessures. Die komen echter maar één of twee keer per jaar voor. Waar we elke dag mee te maken hebben, zijn kneuzingen. Je loopt al snel een blauwe plek op als je een knietje krijgt op de training.Wat ook veel voorkomt, zijn problemen met de enkel en de knie gevolgd door liesklachten.''

Het ontstaan van blessures is vaak het gevolg van diverse factoren,zoals kwetsbaarheid van de speler of de weersomstandigheden. ,,Maar ook de trainer speelt een rol'', zegt de dokter. ,,Die moet goed opletten of er niet te zwaar getraind wordt en de spelers zich niet overbelasten. Ook een slechte sfeer binnen het team kan van invloed zijn op het ontstaan van blessures.Als een elftal in een neerwaartse spiraal zit, zullen er meer spelers geblesseerd raken en vice versa. Het slechte veld in de Arena is denk ik ook van invloed. Ik kan het niet hardmaken, maar enkele verrekkingen zijn volgens mij wel aan het slechte veld toe te schrijven.''

Een enkele keer doet de medische staf ook maatschappelijk werk. ,,Als een speler met problemen kampt, proberen we hem de weg te wijzen. Maar uiteindelijk moet hij er zelf uitkomen. Een spelersgroep moet zichzelf dusdanig samengesteld hebben,dat ze het als een uitdaging moet zien om ondanks problemen goed te voetballen. Als een speler thuis problemen heeft, moet hij toch kunnen scoren. Als hij niet met tegenslag kan omgaan, is hij niet geschikt voor topsport.'' Overbelasting

Veel blessures zijn het gevolg van overbelasting. ,,Een voetballer is altijd op zoek naar het beste en gaat daarvoor tot het uiterste. Voetbal is een zoektocht naar het maximaal mogelijke. Sinds het tijdperk Cruijff zijn de handelingen per tijdseenheid ongeveer 45 procent omhoog gegaan. Toen was het rustig tiktik en kwam er opeens een versnelling. Tegenwoordig zit er gelijk een man in je nek. En het voetbal wordt nog altijd sneller.''

Net als de voetballerij is ook de medische wereld aan verandering onderhevig. ,,Een mens blijft natuurlijk hetzelfde. Voetballers zijn hele lieve en normale mensen. Maar om hen heen verandert een hoop. Vroeger kon je alleen een röntgenfoto maken.Tegenwoordig kan je een MRI en allerlei soorten scans laten maken en komen er steeds nieuwe behandelmethodes. Er is ook een club voor clubartsen, waarin zich van elke Betaald Voetbal Organisatie één of meer vertegenwoordigers van de medische staf bevinden. Die club probeert de kwaliteit te waarborgen.''

Het hoofd van Ajax' medische staf is geen voetballer in hart en nieren. ,,Nee, zelf ben ik eigenlijk een roeier. Wel ben ik voetbal steeds leuker gaan vinden. In de tien jaar dat ik hier nu werk, heb ik een roodwit hart gekregen.Jaren geleden betrapte ik me erop dat ik moest juichen toen ik op de radio hoorde dat er tegen PSV was gescoord. Toch ben ik geen kenner van het spelletje. Ik zie geen systemen maar ik ben na al die jaren nu wel zover dat ik weet hoe de opbouw verloopt.''

Daan Schippers Bron: Ajax Kick Off

Dit artikel is afkomstig uit de Ajax Kick Off Ajax - Utrecht, het programmablad bij de wedstrijden van Ajax in de Amsterdam ArenA. Verkrijgbaar in de losse verkoop voor 3,50 gulden bij de ingangen van het stadion. Met de Kick Off maakt u kans op prachtige prijzen.