Cruijff en zijn terugkeer op het oude nest

Cruijff en zijn terugkeer op het oude nest

De Club van 100 van Ajax telt liefst 150 spelers die meer dan honderd officiële wedstrijden voor Ajax hebben gespeeld. In deze serie zetten we de tien Ajacieden met de meeste duels in de schijnwerpers. Deze week aandacht voor de nummer 9 op de lijst: Johan Cruijff. De legende kwam in totaal tot 369 wedstrijden in dienst van Ajax.

Cruijff verdeelde zijn Ajax-optredens over twee dienstverbanden. De eerste periode liep van 1964 tot en met 1973, waarin hij met Ajax onder meer driemaal op rij de Europa Cup 1 won en net zo vaak werd uitgeroepen tot Europees voetballer van het Jaar. Later keerde hij na een succesvolle periode bij FC Barcelona en omzwervingen langs onder meer de Amerikaanse clubs Los Angeles Aztecs en Washington Diplomats in 1981 terug op het oude nest.

De terugkeer van Cruijff bij Ajax, op 6 december 1981, was er een om nooit te vergeten. Het thuisduel met Haarlem in een stijf uitverkochte de Meer is amper 22 minuten bezig als de meester eerst Martin Haar in de luren legt en vervolgens Haarlem-doelman Edward Metgod verrast met een weergaloze stiftbal. Uiteindelijk luisteren de Ajacieden het debuut van de verloren zoon op met een 4-1-zege.

Dick Schoenaker is die middag een van de medespelers van Cruijff en kan zich dat ruim 33 jaar later nog helder voor de geest halen. ,,Die wedstrijd speelde zich helemaal af rond Johan. Toen hij even later zijn goal maakte was dat echt een extra kick voor hem.’’

Toch kennen de meeste spelers Cruijff dan al van dichtbij. ,,Hij trainde de jaren daarvoor al geregeld met ons mee. Met name als hij wist dat we in de zaal trainden en zodoende partijtjes speelden in plaats van het afwerken van een looptraining’’, lacht Schoenaker, die tussen 1976 en 1985 liefst 348 wedstrijden voor Ajax speelt en acht wedstrijden te kort komt voor een toptien-notering op deze lijst.

Met Cruijff op de meest vooruitgeschoven positie op het middenveld en Sören Lerby en Schoenaker kort daarachter, beschikt Ajax over een uitstekend middenveld. ,,Cruijff ís Ajax en met de carrière die hij op dat moment achter de rug had, was hij de leermeester van het elftal’’, aldus Schoenaker. ,,Dankzij hem kregen we op het middenveld extra ballen. Alleen in de omschakeling moesten Lerby en ik wat stapjes extra doen, maar elkaar helpen is juist het mooie van een teamsport.’’

Cruijff heeft toegeslagen en ontvangt, op de terugweg naar de Ajax-helft, nog een felicitatie. Links treurt Haarlemmer Ruud Gullit. Cruijff heeft toegeslagen en ontvangt, op de terugweg naar de Ajax-helft, nog een felicitatie. Links treurt Haarlemmer Ruud Gullit.

Hoewel Cruijff inmiddels 34 jaar is en ietwat aan scherpte heeft ingeboet, druipt de klasse er nog altijd vanaf. ,,Hij had nog een uitstekend overzicht en een fantastische functionele techniek’’, blikt Schoenaker terug. ,,Maar ook zijn coaching in het veld was prettig. Daardoor hielden we elkaar scherp in het veld. En zelfs als hij een mindere dag had, hield hij toch nog twee man bezig in het veld.’’

Cruijff blijft uiteindelijk tot de zomer van 1983 aan Ajax verbonden. In die anderhalf jaar wint hij met zijn jeugdliefde tweemaal de landstitel en in zijn laatste seizoen zelfs de dubbel. ,,Dat was een fantastisch jaar met een ploeg die een mix was van jong en oud’’, doelt de voormalige kopsterke middenvelder met scorend vermogen op onder anderen de routiniers Piet Schrijvers, Cruijff en zichzelf en op talenten als Gerald Vanenburg, Frank Rijkaard, Wim Kieft en Jesper Olsen.

,,Nationaal presteerden we dan ook geweldig, maar internationaal gingen we in het laatste jaar van Cruijff op een lullige manier de boot in’’, wijst Schoenaker op de uitschakeling tegen Celtic, in de eerste ronde van de Europa Cup 1. Na een galavoorstelling van met name Cruijff, uitmondend in een 2-2-gelijkspel op Schotse bodem, geeft Ajax in de return vlak voor tijd een 1-1-gelijkspel uit handen. Saillant genoeg verlaat Cruijff onder ovationeel applaus het veld vanwege een blessure en slaat het noodlot twee minuten later toe: 1-2. ,,Dat was een groot drama voor Ajax en de toeschouwers in het Olympisch Stadion, echt een deceptie. Ik zag zelfs huilende mensen op de tribunes. Ik ben er ook nog steeds van overtuigd dat we het met die ploeg ver hadden kunnen schoppen in Europa.’’

Na een ruzie met toenmalig voorzitter Ton Harmsen verruilt Cruijff Ajax in 1983 voor aartsrivaal Feyenoord, waarmee hij direct de dubbel verovert. Weer een jaar later – in 1985 - keert hij als hoofdtrainer terug bij Ajax. Schoenaker loopt zijn voormalige medespeler echter net mis. ,,Ik kon voor een jaar bijtekenen bij Ajax, maar kreeg toen een lucratief driejarig contract van FC Twente voorgeschoteld. Toen Cruijff werd benoemd tot nieuwe trainer van Ajax had ik al mijn jawoord aan Twente gegeven. Anders was ik bij Ajax gebleven, want ik had hem graag als trainer willen meemaken. Desondanks ben ik er trots op dat ik met hem heb mogen samenspelen.’’

Tekst: Ajax.nl/Coen Heil
Foto's: Erfgoed Ajax