Dagboek Kaapstad 7: Robbeneiland

Dagboek Kaapstad 7: Robbeneiland

Als Ahmed Kathrada vertelt over zijn belevenissen op Robbeneiland is het muisstil. De Ajacieden luisteren geboeid naar de verhalen over het gevangeniseiland. Kathrada weet waar hij over vertelt. De Zuid-Afrikaan zat 18 jaar gevangen op Robbeneiland.

Dat is even lang als Nelson Mandela, de bekendste oud-gedetineerde van Robbeneiland. Kathrada en Mandela werden door het toenmalige Zuid-Afrikaanse regime keihard gestraft voor hun politieke voorkeuren en sociale ideeën. Wie ooit een (vreedzaam) einde wilde maken aan het Apartheidsregime werd jaren achtereen opgesloten.

Kathrada leidt de Ajacieden rond over Robbeneiland. Kathrada leidt de Ajacieden rond over Robbeneiland.

In het ergste geval in een cel op Robbeneiland. Op het eiland voor de kust van Kaapstad zagen de gevangenen nauwelijks meer dan hun minuscule cel en de steengroeve. De groeve was de werkplaats waar uren achtereen werd gewerkt. Ondanks dat onderling contact uit den boze was, leerden Kathrada en Mandela elkaar goed kennen.
Zonder zichtbare wroeging loodst Kathrada zijn gasten door het cellencomplex. Vanzelfsprekend trekt de voormalige cel van Nelson Mandela de meeste aandacht. Al helemaal als trainer Henk ten Cate de cel van binnen bekijkt. De trainer spreekt bewonderende woorden in de kale betonnen ruimte. Kathrada en Mandela en vele lotgenoten hebben hun gevangenschap goed doorstaan. Mandela werd een symbool van respect en verdraagzaamheid; Kathrada is dat net zo goed.

Henk ten Cate in de voormalige cel van Nelson Mandela. Henk ten Cate in de voormalige cel van Nelson Mandela.

De veteraan hoopt met zijn rondleiding iets los te maken bij de gasten. Of, zoals een assistent-gids het verwoordt: ,,U verlaat dit eiland als een ander mens.’’ Een rondleiding over Robbeneiland is een pleidooi voor verdraagzaamheid en respect. Helemaal als ervaringsdeskundige Kathrada het woord voert.
Wie verhalen hoort over de mensonterende omstandigheden die hier ooit hebben geheerst, wordt ook een ander mens. Tot in detail vertelt Kathrada over de dwang en tucht op Robbeneiland. ,,Ongelooflijk en indrukwekkend zijn woorden die ik vandaag wel het meest heb gebruikt’’, vertelt Hedwiges Maduro. De Ajacied is zichtbaar onder de indruk van het verhaal van Kathrada. ,,De cellen waren kleiner dan ik had verwacht. Je moet mentaal zo sterk zijn om hier te kunnen overleven. Zoveel jaren moeten boeten voor iets waar je geen schuld aan hebt. Dat de mensen hier onschuldig zaten, is nog het ergste.’’

Jaap Stam bekijkt de binnenplaats van het cellencomplex. Jaap Stam bekijkt de binnenplaats van het cellencomplex.

Maduro begrijpt wel dat Kathrada toch weer is terug gekeerd naar het gruweleiland. ,,Je bent natuurlijk supertrots dat je Robbeneiland hebt overwonnen. Het is ook een overwinning op jezelf.’’ De Ajacied beseft dat bezoekers het eiland echt als iemand anders weer verlaten. Na een korte stilte: ,,Als je dit hebt gehoord en gezien, denk je toch anders over bepaalde dingen.’’ Glimlachend: ,,Je beseft bijvoorbeeld dat er meer in de wereld is dan voetbal alleen.’’

Ten Cate toont het boek dat hij ontving van Kathrada. Ten Cate toont het boek dat hij ontving van Kathrada.

Na de rondleiding wordt Kathrada speciaal bedankt door Ten Cate. De hoofdtrainer overhandigt de oud-gevangene een Ajax-shirt. Ten Cate ontvangt op zijn beurt de gebundelde memoires van Kathrada. Het zijn twee blijken van respect. Een indrukwekkende en ongelooflijke trip wordt afgesloten met een boottocht richting vaste wal.