'Dingen zien die anderen nog niet zien'

'Dingen zien die anderen nog niet zien'

Johan Cruijff neemt vrijdag 18 oktober het eerste exemplaar van de biografie van Dennis Bergkamp in ontvangst. In zijn fascinerende voetbalbiografie praat Bergkamp ongeremd over zichzelf als voetballer, mens en trainer. Als voorproefje een aantal fragmenten, waarin Bergkamp in monoloogvorm de belangrijkste thema’s uit zijn voetballeven aansnijdt.

De zegen van Cruijff

‘Er hing een lekker spannend sfeertje rond de ploeg. Bruins Slot kwam met zijn zeer gedetailleerde informatie. Dat deed hij altijd, maar voor mij was het nieuw, ik wist niet wat ik hoorde. Hij wist alles van die gasten, dan zei hij: “Die verdediger is semiprof en behalve voetballer ook postbode. Hij heeft twee kinderen en die heten zus en zo, hij is een linkspoot die graag opkomt”. Bruins Slot had altijd van die diepte-analyses, maar eerlijk gezegd gingen die bij mij het ene oor in en het andere uit. Ik deed er niet zo veel mee. Ik was nooit zo bezig met de vraag: wat moet ik doen om de zwakte van mijn directe tegenstander uit te buiten. Ik had meer iets van: we zien ‘t wel, ik ga gewoon mijn wedstrijd spelen en ik vertrouw op mijn snelheid.

‘Het spel van de buitenspelers was nog simpel toen. Je hoefde niet naar binnen te komen om te proberen te schieten. Je moest het juist breed houden, het krijt van de zijlijn moest onder je schoenen zitten. Je moest de verdediging uit elkaar trekken, op snelheid erlangs en voorzetten.’
En Cruijff houdt het ook al lekker simpel. ‘Jij bent beter dan die back,’ zegt hij tegen Bergkamp. ‘Die back is een ouwe lul, kan er niets van en heeft geen snelheid.’ Nogal overdreven, want die back, Persson, maker van de enige goal in Malmö, is pas 27 en heeft ook al diverse keren in het Zweedse elftal gespeeld.

Cruijff: ‘Maar dat maakte mij niet uit. Ik zei altijd tegen een aanvaller: “Jij bent beter dan die ander”. Ik wilde dat Bergkamp gewoon alles zou vergeten, het stadion, de tv-uitzending, de Europa Cup, en gewoon op die vent af zou gaan. “Dan kunnen er twee dingen gebeuren,” zei ik tegen hem, “of je gaat ‘m voorbij waarna die vent niet meer durft op te komen. Of je gaat ‘m niet voorbij en dan houdt die vent geen rekening meer met jou en holt hij achter elkaar naar voren. Maar dan zeg ik tegen de rest: alle ballen op Bergkamp, want die back is bij ‘m weg. Dus eigenlijk is het altijd goed”.’

Johan Cruijff neemt vrijdag 18 oktober het eerste exemplaar van de voetbalbiografie in ontvangst. Johan Cruijff neemt vrijdag 18 oktober het eerste exemplaar van de voetbalbiografie in ontvangst.

Thuis in De Meer

‘Het was zo fijn om daar te spelen, een echt voetbalstadion, met de toeschouwers dicht op het veld. Ik kan het nog zo oproepen: de kleedkamer uitkomen, de betegelde gang in en dan de tegenstander die van de andere kant komt. Het tikken van de pinnen op de tegels, de bloemen die klaar staan om mee het veld op te nemen en het publiek in te gooien. De netten in de goal, lekker strak, rechthoekig met een rode baan in het midden, de bal, die heerlijke witte bal, het bijna altijd voortreffelijke veld, groot en het gras kort gemaaid, het geroezemoes op de tribunes, soms gefluit en het aanzwellende geluid als ik aan de bal kom. Het publiek verwacht dan dat er iets gaat gebeuren, want het publiek weet precies van welke spelers ze iets kunnen verwachten. Ik ben zo’n speler, ik hoef maar aan te zetten en het publiek veert overeind, het gaat mee in de drive.’

Rechts, links, rechts, links, rechts, links... tweebenig

‘Daar ben ik al jong aan begonnen te werken. Dat kwam helemaal uit mijzelf. Ik zag het als een uitdaging om met mijn linker net zo goed te kunnen trappen als met mijn rechter. En maar trappen tegen die muur van de flat aan de James Rosskade: rechts, links; rechts, links; rechts, links. Mijn vader liet mij als klein jochie zomers op het strand met mijn slechte voet trappen. Dan ging het rechterschoentje uit en begon ik vanzelf met links te trappen. Het was een trucje van pa. Maar zelf had ik ook al snel het besef dat ik een betere, completere voetballer zou worden als ik mijn mindere been zou oefenen. Ik koos nooit voor het veilige, altijd voor de uitdaging.

‘Als jeugdtrainer hamerde ik voortdurend op tweebenigheid. Ik zei tegen die ventjes: “Ik heb liever dat je de bal met links mist, maar het wel probeert, dan dat je in de problemen komt omdat je heel geforceerd naar je rechterbeen moet draaien”.

‘Bij een pass over dertig, veertig meter komt veel kijken: kracht, snelheid, precisie. De lange bal hoef je niet meteen met je verkeerde been te beheersen, maar wel de korte passjes. Net als het aannemen met je verkeerde been. Die dingen kun je gemakkelijk oefenen, gewoon honderd keer per dag trappen met je verkeerde been en aannemen met je verkeerde been.

Schoonheid

‘Ik zocht naar schoonheid om zoveel mogelijk plezier aan het spel te beleven natuurlijk. Ik was altijd op zoek naar effectieve schoonheid. Stiften bijvoorbeeld. Een stiffie ziet er niet alleen mooi uit, maar als de keeper een paar meter voor zijn doel staat, geeft-ie ook meer kans op een doelpunt dan een schot rechts of links van de keeper. De stift is effectieve schoonheid.
‘Van de buitenwacht kreeg ik vaak het verwijt dat ik het te mooi wilde doen. Maar dat was het niet. Als ik nou die kwaliteit heb om de bal over de keeper en onder de lat te krijgen, dan moet ik dat vooral doen. Omdat het er mooi uitziet en omdat het ook nog de meeste kans op een treffer biedt. Alleen, lukt het niet, dan ziet het er lullig uit. Maar een schot rechts of links van de keeper gaat er ook niet altijd in. Lang niet altijd zelfs.’

Ruimte

‘Ik zag die nog niet ontstane ruimtes omdat ik wist hoe er om mij heen werd bewogen. Dat zag en voelde ik en dan wist ik: als die verdediger zó staat, zal hij dadelijk zó instappen en ontstaat er dáár ruimte. Dat is het mooiste van voetbal. Het is de essentie. Dingen zien die anderen nog niet zien.’

Jaap Visser en David Winner: Dennis Bergkamp, de biografie. 544 pagina’s, €59,00, Kick/Carrera, ISBN: 9789491555114 (Gebonden in luxecassette, gesigneerd en genummerd: €99,95, ISBN: 9789048819003)

Win de biografie van Dennis Bergkamp!

In samenwerking met de uitgeverij mogen we een aantal exemplaren van het boek weggeven. Wil jij kans maken op deze bijzondere voetbalbiografie? Mail je NAW-gegevens plus telefoonnummer naar web@ajax.nl o.v.v. ‘Prijsvraag Ajax.nl Dennis Bergkamp’. Wil je het boek bestellen? Ga dan naar de speciale bestelwebsite via onderstaande link. Tot en met 19 oktober met spectaculaire korting!

Bestel de biografie van Dennis Bergkamp