Een openbare terechtstelling in de dichte mist

Een openbare terechtstelling in de dichte mist

Jaap Visser van Kick uitgevers schrijft elke maandag een blog over de geschiedenis van Ajax. Deze week gaan we terug naar 7 december 1966 wanneer Ajax de hooggeachte kampioen van Engeland van de in nevelen gehulde grasmat van het Olympisch Stadion veegt en zijn tocht naar de Europese top begint.

Door de witte waas in het stampvolle stadion raast een tornado die de reputatie van wereldkampioen Engeland zwaar beschadigt. Goed vier maanden na de WK-finale op Wembley (4-2-winst op West-Duitsland) staat het hooghartige Liverpool in Amsterdam opzichtig te kijk: 5-1. Het is een bijna onbegrijpelijke score en later zal de historische zevende december 1966 als de Europese doorbraak van Ajax worden aangemerkt, de avond waarop de wereld zijn eerste blik op Johan Cruijff werpt.

Wonderen
De 65.000 toeschouwers in het Olympisch Stadion hebben weinig zicht, de in het wit gestoken Ajacieden verrichten hun wonderen in nevelen die steeds dikker worden. Maar dat komt de mythevorming van de mistwedstrijd van de eeuw alleen maar ten goede. Over Ajax-Liverpool wordt tot op de dag van vandaag met geestdrift gesproken. Zou een ieder die beweert dat hij er bij was ook daadwerkelijk in het stadion hebben gezeten, dan moeten er toch gauw 650.000 mensen in de mist naar binnen zijn geglipt.

De 5-1 komt hard aan in Engeland. De kranten reageren geschokt op het pak slaag dat de nummer één van het land ontvangt van een blaag uit een onderontwikkeld deel van de voetbalwereld.

Cees de Wolf torent boven Chris Lawler uit en kopt de bal langs doelman Thomas Lawrence: 1-0 in de derde minuut. In het midden Klaas Nuninga.
Cees de Wolf torent boven Chris Lawler uit en kopt de bal langs doelman Thomas Lawrence: 1-0 in de derde minuut. In het midden Klaas Nuninga.

‘De droom van Liverpool om kampioen van Europa te worden, is verbrijzeld door de opkomende nieuwe macht Ajax’, schrijft de Daily Mail. Andere Engelse dagbladcommentaren: ‘Liverpool wankelde op schier ongelooflijke wijze naar de uitgang van het Europabekertoernooi toen Ajax een verdediging doorbrak die tot dusver in twaalf Europese wedstrijden maar tien doelpunten had doorgelaten. Het was verreweg de bruutste nederlaag die de club in Europa heeft geleden.’

‘Cruijff en Swart, een duo dat doodgevaarlijk is, heeft de verdediging van Liverpool in een fantastische eerste helft in stukken gesneden.’

Luide jubel
En uiteraard is er luide jubel in de Nederlandse kranten: ‘De gesel van Ajax is gisteravond over Liverpool gegaan. In de opwindende, grandioze eerste helft is het voor het team met de grote namen uit de Mersey-stad bijna een openbare terechtstelling geworden.’ Die eerste helft dus, drie kwartier van onwaarschijnlijk goed Ajax-voetbal, gebaseerd op tempo, souplesse en schotvaardigheid. Wanneer de Engelsen zich realiseren dat ze de zaak toch enigszins onderschatten, staat het al 2-0 en is de thuisploeg al lang niet meer te houden.

Ajax TV maakte een documentaire over de befaamde mistwedstrijd. De docu 'Doorbraak in de mist' beleefde zondag zijn premiere op Fox Sports en zal komende woensdag om 21:00 uur worden herhaald.

Tijden veranderen... Liedjes ook ��

❌ 'Doorbraak in de mist'
❌ Dé docu over de legendarische mistwedstrijd
❌ Zondag, 21:00 uur @FoxSportsNL pic.twitter.com/5FRGNXWH1W

— AFC Ajax (@AFCAjax) 3 december 2016

Piet Keizer heeft zijn enkel verzwikt bij een potje tafeltennis in het trainingskamp te Zeist. Zijn vervanger is Cees de Wolf, overgekomen van de amateurs van Purmersteijn, die tegen de Engelse kampioen zijn derde en voorlaatste wedstrijd in Ajax 1 speelt. De linksbuiten is nogal een flierefluiter die ‘m aan de bar graag goed raakt. Cees zou moeten knokken om mee te kunnen komen op de harde leerschool van Rinus Michels, maar liever neemt hij er zijn gemak van.

Echter niet op de Liverpool-avond wanneer hij al in de derde minuut met de kop toeslaat, hoog opspringend na een voorzet van Henk Groot. Een kwartiertje later is de kittige Cruijff er als de kippen bij wanneer doelman Thomas Lawrence een inzet van Klaas Nuninga lost: 2-0.

Bloedvorm
Vooral op links dreigt voortdurend gevaar voor de Engelsen die maar geen vat krijgen op de in bloedvorm verkerende Sjaak Swart. De rechtsbuiten blinkt uit met onweerstaanbare rushes en wanneer Wim Suurbier een blessure oploopt en de strijd trekkebenend moet vervolgen (wissels zijn niet toegestaan in het Europese bekervoetbal), neemt Swart ook nog verdedigend werk op zijn schouders.

Maar als het even kan, blijft hij naar voren hollen en nog voor rust bereidt hij zo de 3-0 en de 4-0 van Nuninga voor. In de tweede helft worden de rollen enigszins omgedraaid en moet het wat vermoeide Ajax zich hoofdzakelijk tot verdedigen beperken. Door een rake vrije trap van Henk Groot wordt het toch eerst nog 5-0 alvorens rechtsback Chris Lawler, één minuut voor tijd, de sterk keepende Gert Bals in een scrimmage weet te passeren.

De massa in het stadion kan er niet om malen. Die leeft zich schaterlachend uit in supportersgezang over Piet Hein en de Zilverloot en zelfs het ‘Hand in Hand’ van Feyenoord galmt door het uitgelaten stadion (‘Hand in hand voor Ajax 1’).

,,Wij winnen thuis met 7-1.”

En de Engelsen?, zo vraagt een ochtendkrant zich af wanneer Liverpool met een enorme kater huiswaarts is gekeerd. ‘Zij pakten hun tassen, schudden het hoofd, spraken niet en vertrokken. Trotse coach Bill Shankly, te midden van de zwijgende groep: ,,Wij winnen thuis met 7-1.”

Maar op Anfield Road zal Rinus Michels zijn Schotse collega van Liverpool voor nog een groot probleem stellen: Piet Keizer.

[Kick uitgevers is de boekenpartner van Ajax en uitgever van het Jaarboek dat een nieuwe formule heeft gekregen en zal uitgroeien tot de Ajax Encyclopedie]

Deel 1 Ajax Encyclopedie

Fotobijschrift kopfoto: Uitblinker Sjaak Swart in duel met Ian St. John. Links Tonny Pronk.

Foto's: Ajax Images (kopfoto) en Nationaal Archief/Anefo, collectie CC-BY, 135-0599

Heb je de documentaire 'Doorbraak in de mist' van Ajax TV afgelopen zondag gemist? Kijk dan woensdagavond 7 december om 22:00 uur naar de herhaling op Fox Sports 1!