En dan gaat Loek den Edel plotseling voetballen

En dan gaat Loek den Edel plotseling voetballen

Jaap Visser van Kick uitgevers schrijft iedere maandag een blog over de geschiedenis van Ajax. Deze week gaan we terug naar 19 mei 1957, de dag waarop Ajax zich de eerste kampioen van de Eredivisie mag noemen.

Vol vertrouwen poseert Ajax op 19 mei 1957 voor de hoofdstedelijke derby in een nagenoeg uitverkocht Olympisch Stadion. De titel in de hoogste voetbalklasse van het land, die dit seizoen voor het eerst ‘Eredivisie’ heet, is bijna binnen. Winnen van de Betaald Voetbalclub Amsterdam, die in 1958 zal opgaan in DWS/A betekent, dat de koploper niet meer valt te achterhalen door de sterrenploeg van betaald voetbal-pionier Egidius Joosten, Fortuna ’54 uit Geleen.

Mokumse derby
Maar de Zwarte Schapen, zoals BVC Amsterdam wel wordt genoemd, zetten Ajax de poot dwars. Bij rust staat het in de Mokumse derby 1-0 voor de thuisploeg die ook het beste van het spel heeft. Tot groot genoegen van de breed grijnzende Dingeman, kortweg Dé, Stoop. De zakenman en voorzitter van de Zwarte Schapen, heeft hooglopende ruzie met het bestuur van Ajax. Het gaat om een aanvaller uit Zagreb, Vladimir, ‘Bobo’, Sal. Die heeft in februari getekend bij Ajax, maar volgens Stoop is dat onder hevige dwang gebeurd en had Sal zijn woord al aan de BVC gegeven. De door beide Amsterdamse profclubs gewenste aanvaller zou zelfs enige tijd door Ajax zijn gegijzeld.

De KNVB besluit tot een onderzoek en na wat lichtvaardige getuigenverhoren wordt Ajax schuldig bevonden aan het afleggen van valse verklaringen. Voorzitter Volkers, secretaris Elzenga en penningmeester Dukker worden twee jaar voorwaardelijk geschorst, andere bestuurders krijgen berispingen. En Dé Stoop lacht in zijn vuistje.

Maar dan gaat Kick Geudeker zich met de zaak bemoeien. De hoofdredacteur van het blad Sport en Sportwereld, oud-speler van Ajax, doet een eigen onderzoek en brengt de waarheid aan het licht: Stoop heeft de boel besodemieterd en het verhaal over de ontvoering van Sal is compleet verzonnen. De Ajax-bestuurders worden gerehabiliteerd en Stoop onvoorwaardelijk geschorst. De liftenbouwer zal uiteindelijk wel weer in het profvoetbal terugkeren, als voorzitter van FC Amsterdam en ook nog van FC Den Haag, en zelfs als KNVB-bestuurder.

Komediant
En Bobo Sal? Die neemt de benen, de Nederlandse grond is hem te heet onder de voeten. De Zuid-Slavische komediant, die ook nog wat door hem gespeelde interlands had verzonnen, zal na een schorsing van jaren nog even in Novi Sad en bij Linzer SK voetballen.

Op 19 mei 1957 is het allemaal nog niet zo ver en staat het een kwartiertje na rust nog altijd 1-0. Dé Stoop kijkt triomfantelijk om zich heen in het stadion waar de dik 50.000 toeschouwers toch vooral zijn gekomen om Ajax kampioen te zien worden. Maar dan, zo zal het dagblad De Tijd de volgende dag in een ferme kop boven het wedstrijdverslag melden, gaat Den Edel plotseling voetballen en breekt het verzet van Amsterdam.

Den Edel, Loek, man van kanonschoten, zet Ajax op 1-1 en inspireert zijn ploegmakkers tot een stormachtig offensief waardoor het binnen de kortste keren 5-1 is. Opmerkelijk, want het Ajax van de defensief ingestelde Oostenrijkse trainer Karl Humenberger grossiert in zuinige overwinningen, 1-0 vooral, maar tegen de Zwarte Schapen van Dingeman Stoop gaat het ineens los en scanderen jeugdige Ajax-aanhangers het volmaakt onschuldige: ‘Citroen, citroen, Ajax kampioen’.

Het jeugdige enthousiasme op de tribunes is zo groot dat vlak voor tijd het veld wordt bestormd en de Ajax-spelers op de schouders gaan. Scheidsrechter Klaas Schipper gelooft het wel en blaast het eindsignaal. Feest op het veld, maar een kampioensreceptie blijft uit. Het Ajax-bestuur is zo ontstemd over het bondsoptreden in de affaire-Sal dat het weigert zich door schijnheilige officials te laten feliciteren.

Jaap Visser, Kick uitgevers

[Kick uitgevers is de boekenpartner van Ajax en uitgever van het Ajax Jaarboek dat vanaf 2016 zal worden voorzien van een historische deel.]

Fotobijschrift: Het Ajax-elftal dat op 19 mei 1957 met 5-1 van BVC Amsterdam zal winnen en zich de eerste kampioen van de Eredivisie mag noemen.
Achter, vanaf links: Eddy Pieters Graafland, Ger van Mourik, Ad Visser, Wim Anderiessen, Cor Geelhuizen, Klaas Bakker, trainer Karl Humenberger.
Voor: Piet Ouderland, Piet van der Kuil, Loek den Edel, Gerard van Dijk, Willy Schmidt.

Foto: J.D. Noske, Nationaal Archief/Anefo, licentie CC-BY, 908-6017