Frank de Boer van speler naar trainer

Frank de Boer van speler naar trainer

Bij aankomst in het nationale stadion van Albanië kreeg ook hij als genodigde van de KNVB een envelop overhandigd met daarin een welkomstboodschap. Een bepaalde passage verwoordde precies hoe Frank de Boer zich tegenwoordig opstelt.

Frank de Boer bereidt nu een nieuwe generatie Ajacieden voor op ‘het spelen tussen de vier lichtmasten’. Frank de Boer bereidt nu een nieuwe generatie Ajacieden voor op ‘het spelen tussen de vier lichtmasten’.

,,Succes betekent niet dat je geen fouten maakt, maar dat je dezelfde fout niet twee keer maakt. Volgens mij was dat een tekst van Cicero", zegt De Boer. Aan het hoofd van de lange tafel op sportpark de Toekomst zit een 37-jarige voetballer in ruste, maar het strakke, afgetrainde hoofd verraadt dat hij sinds zijn afscheid nog steeds zuinig omspringt met lijf en leden. ,,Ik ben nu veel sterker dan vijftien jaar geleden", zegt Frank de Boer zonder blikken of blozen. Het gesprek gaat op dat moment over hoe het internationale topvoetbal de laatste jaren is veranderd. Kracht en snelheid worden steeds belangrijkere factoren en clubs hebben hun trainingsmethodieken daarop aangepast, ook in het opleidingstraject. Zo gek is het daarom niet dat De Boer zich fitter voelt dan in zijn jonge jaren. De voormalig recordinternational traint vrijwel dagelijks mee met een van Ajax’ jeugdploegen en doet die gelegenheid zich niet voor, dan is hij wel voor zichzelf bezig. Zoals vanmorgen, toen hij tussen de stortbuien door een stevige duurloop afwerkte. Het zweet loopt nog steeds over het gebruinde voorhoofd.

Bij het krieken van de dag is bekend geworden dat trainer José Mourinho is opgestapt bij Chelsea. Vorig jaar zou De Boer nog een week stage lopen bij de markante Portugees, als onderdeel van de verkorte cursus Coach Betaald Voetbal. ,,Ik kende hem nog uit mijn periode bij Barcelona. Hij was daar destijds een van de weinigen die goed Engels sprak. Maar daarbij is hij een heel aardig, interessant mens. Het leek een goed idee om een paar dagen met hem mee te lopen. Hij heeft als trainer een heel uitgesproken filosofie, waarin ook veel ideeën van Louis (Van Gaal, red.) terugkomen." De stage bij Chelsea werd op het laatste moment afgeblazen, waarna De Boer na bemiddeling van Edwin van der Sar vier dagen mee mocht lopen bij Manchester United. Het was een nuttige aanvulling op de praktijkervaring die hij een jaar lang opdeed bij Ajax, vooral bij het eerste elftal van coach Henk ten Cate. ,,Formeel moesten we een dag per week stage lopen, maar ik heb veel meer gedaan dan strikt noodzakelijk", zegt De Boer, die begin juni zijn papieren in ontvangst mocht nemen.
Dat had hij pakweg tien jaar geleden niet gedacht, dat hij ooit het trainersvak zou oppakken. ,,Dat geldt denk ik voor de meeste voetballers. Pas als je rond de dertig bent, begint dat in je hoofd te spelen. Zo’n gevoel groeit heel geleidelijk. Je bent op die leeftijd vaak aanvoerder van het team en wordt door trainers betrokken bij het maken van tactische keuzes. En daar ben ik eigenlijk altijd al mee bezig geweest, met nadenken over het spelletje. Iedereen zei ook altijd al dat ze een trainer in mij zagen."

‘Karakter zonder kennis leidt vaker tot succes dan kennis zonder karakter’ ‘Karakter zonder kennis leidt vaker tot succes dan kennis zonder karakter’

Bijna zeven jaar eerder forceerden de gebroeders De Boer een breuk met Ajax, om te beginnen aan een buitenlands avontuur dat in Franks geval langs FC Barcelona, Galatasaray, Glasgow Rangers, Al-Rayan en Al-Shamal zou voeren. Ondanks de rimpelingen in het verleden voelde de jongste De Boer geen aarzeling om terug te keren bij de club waar hij zijn grootste successen vierde, waaronder vijf landstitels, de UEFA Cup in 1992 en drie jaar daarna de Champions League. ,,Je moet het zo zien: ik heb nooit wrok gekoesterd tegen Ajax. Andersom was dat misschien eerst nog wel het geval. Maar tijd heelt bijna alle wonden. Soms kom ik nog wel iemand tegen van vroeger, maar verder zie je hier veel nieuwe koppen", schetst hij. ,,Op een gegeven moment in je leven moet je wel eens voor jezelf kiezen en je poot stijf houden. Daar heb ik ook nog steeds geen spijt van. Ik betreur alleen de consequenties die het heeft gehad. Er zijn mensen beschadigd, maar dat was nooit onze intentie."

Gretig proefde De Boer van de vreemde culturen die hij tegenkwam, zowel in als buiten het voetbalveld. In Catalonië leerde hij behalve de taal vooral ook hoe verweven een voetbalclub kan zijn met de identiteit van een volk. ,,In Barcelona staat alles in het teken van voetbal. Er zijn twee sportkranten die ieder dagelijks twintig pagina’s per dag vol schrijven, alleen maar over Barcelona. Dat zijn invloeden die we hier niet kennen. Sport is daar echt politiek, iedereen heeft er een mening over en voelt zich er bij betrokken."
Uit het halfjaar dat hij bij Galatasaray verbleef, beklijft vooral het winderige stadion buiten Istanbul en het fanatisme van de supporters. ,,Ze hadden daar een vast ritueel. Terwijl je midden in de warming-up zat, werd je naam geroepen door het publiek. Dan moest je naar ze toe, over de sintelbaan en over de reclameborden heen. En later moest je hetzelfde nog een keer doen aan de andere kant van het stadion. Dat zou in Nederland echt niet kunnen."

Vier maanden bij Glasgow Rangers volgden, waarna De Boer een gezamenlijk afscheid kreeg met Michael Mols en zijn broer Ronald, twee spelers die de club veel langer hadden gediend dan hij en er tal van prijzen wonnen. ,,Ik voelde me wel een beetje bezwaard toen ik daar stond, maar het past bij de traditie en het grote respect waarmee ze voetballers behandelen. In de derby’s tegen Celtic scholden hun supporters je helemaal verrot, maar buiten het stadion en in de stad was dat helemaal niet zo."
In Qatar maakte hij kennis met weer een heel andere cultuur en mentaliteit. ,,De faciliteiten en het stadion waren echt fantastisch. Voetbal is daar dan ook sport nummer één. Ze willen ook het hoogst haalbare bereiken, maar wel met minimale inspanningen. Dat heeft te maken met de extreme warmte, maar ook met de volksaard. We hadden een linksbuiten die echt alles met een bal kon: hij had een fantastische vrije trap, was supersnel en kon zelfs goed koppen. Maar hij kwam ook altijd te laat en leefde niet honderd procent voor zijn sport."

De Boer komt ook regelmatig even 'buurten' bij Ajax 1. De Boer komt ook regelmatig even 'buurten' bij Ajax 1.

Een sterk karakter is vereist om te slagen als voetballer, is de overtuiging van De Boer. ‘Het gaat erom of je de weelde aankunt en of je bereid bent een deel van je leven op te offeren om tussen die vier lichtmasten terecht te komen. Heb je het fanatisme om naast de trainingen ook nog tegen een muur te gaan trappen om je zwakkere been sterker te maken? Dat is voor weinigen weggelegd. Of iemand uiteindelijk slaagt, hangt af van talent en van geluk, maar karakter is het allerbelangrijkste. 'Karakter zonder kennis leidt vaker tot succes dan kennis zonder karakter', dat is een spreuk die ik graag aanhaal."

Als trainer van Ajax D1 probeert hij zich te spiegelen aan Dirk de Groot, de man die hem opving toen hij als 14-jarige van amateurclub De Zouaven overstapte naar de hoofdstedelijke jeugdopleiding. ,,Dirk was heel erg bezig met hoe mensen in elkaar zaten, dat was zijn grote kracht. Als kind heb je een soort beschermende laag om je heen. Je ouders kunnen daarin binnendringen, net als broers, zussen en je beste vrienden. Maar een trainer in beginsel niet. Als je op de juiste momenten vertrouwen geeft en door die laag heen breekt, gooien ze alles eruit. Dan weet je het als er thuis problemen zijn of er andere dingen spelen die invloed kunnen hebben op het functioneren van zo’n jongen.''

Zo pratend klinkt hij als een volleerd coach, maar De Boer beseft dat hij in zijn nieuwe carrière nog een lange weg te gaan heeft. Bewust koos hij ervoor om als jeugdtrainer te beginnen, in tegenstelling tot sommige andere ex-profs die zonder noemenswaardige ervaring al op hoge posten zitten. ,,Ik kies voor dit pad. Als zij ervoor kiezen een aantal paden over te slaan, is dat hun keuze. Ik keur dat niet goed of af,'' zegt hij.

De Boer constateert dat hij nog veel dichter bij de voetballer staat die hij ooit was, dan bij de trainer die hij ooit hoopt te zijn. En dan vereist het werken met voetballertjes van twaalf en dertien jaar ook nog eens speciale kwaliteiten. ,,Ik was vroeger iemand die een medespeler de huid vol kon schelden, maar dat twintig seconden later ook weer was vergeten. Maar niet iedereen zit zo in elkaar. Daar heb ik echt wel over nagedacht voor ik aan deze job begon. Ik wil dat iedereen zich lekker voelt, want dan speel je zeker twintig procent beter. Ik probeer mijn spelers heel veel vertrouwen te geven, door ze apart te nemen en schouderklopjes uit te delen. Als iemand iets goed doet of de juiste intentie had, complimenteer ik hem.''

Wat niet wil zeggen dat er nooit harde woorden vallen. ,,Ik ben in principe wel een strenge trainer, maar niet in de zin dat iedereen van mij per se zijn shirt in zijn broek moet hebben. Het gaat meer over instelling. Als je traint, moet je dat met volle overgave doen. Je mag fouten maken, als je maar geconcentreerd en gretig bent. Dan leer je er namelijk van en kijk je de volgende keer anders naar dezelfde situatie. Het wordt een ander verhaal als een speler steeds dezelfde fout maakt. Dan komt Cicero om de hoek kijken.''

Tekst: Maarten Dekker