Jan de Natris: een Ajax-fenomeen

Jan de Natris: een Ajax-fenomeen

Het kantoortje van de clubarchivaris van Ajax is een kleine, knusse ruimte. Tientallen vaantjes sieren de vier muren: van FC Utrecht tot Liverpool FC en Juventus. Het kantoor van Wim Schoevaart straalt een en al voetbal. Ook barst hij van de mooie verhalen, zoals over Jan de Natris.

,,Kijk’’, zegt Wim Schoevaart terwijl hij wijst naar een oude elftalfoto van Ajax. ,,Daar sta ik op de foto met Jan de Natris. Ik was toen een jaar of tien.’’ Jan de Natris staat er met een nonchalante glimlach bij.

Jan de Natris is een van de meest fascinerende en gecompliceerde Ajacieden aller tijden. De Natris – of Jèn zoals de Amsterdammers hem noemde – had een gepassioneerde haat-liefde verhouding met de club en de supporters. Hij kon iedereen tot waanzin brengen, maar werd al gauw in de armen gesloten. Schoevaart kan De Natris goed herinneren. ,,Hij was erg wispelturig’’.

De Natris – in het dagelijks leven werkzaam bij een sanitairbedrijf – maakte in 1914 de overstap van Blauw Wit naar Ajax. In de jaren die volgden groeide hij uit tot dé publiekslieveling van Ajax.

De Natris (staand tweede links) en de 10-jarige Schoevaart (zittend eerste rechts) als mascotte van Ajax. De Natris (staand tweede links) en de 10-jarige Schoevaart (zittend eerste rechts) als mascotte van Ajax.

De Ajacied had een karakteristieke verschijning. Hij droeg altijd een schone, witte broek en hij wilde die het liefst ook schoon houden. ,,Als hij werd onderuit gehaald in een wedstrijd en daardoor een smerige broek kreeg, dan zou hij eigenlijk het liefst terug de kleedkamer in willen gaan om een schoon exemplaar aan te trekken. Dat deed hij overigens wel eens in de rust’’, zegt Schoevaart. ,,Ja, hij was erg gecharmeerd van schone kleding.’’ Ook is de tweebenige speler op foto’s te herkennen aan de brede riem die hij altijd droeg. ,,Hij is een van de weinige spelers die altijd een riem droeg boven zijn broekje. Op alle foto’s is hij afgebeeld met een riem.’’

Al pratende over Jan de Natris valt ons oog op een andere foto in het fraaie mini-museum van Schoevaart. ,,Kijk, dat is Wanda Tuerlinckx. Ze is een bekende Belgische fotografe’’, zegt Schoevaart al wijzend naar de plaat van een lachende donkerharige vrouw poserend naast Schoevaart. ,,En daar ben ik samen met André Kraan. Samen zijn we erelid van Ajax.’’

Behalve foto’s en krantenknipsels hangen er diverse certificaten. Bewaker van de voetbalhistorie, is te lezen op een certificaat van de KNVB. Ook de UEFA en de FIFA – met handtekening van voorzitter Joseph Blatter – erkennen de cultuurbewaarder van de Ajax-historie voor zijn inzet, enthousiasme en bewezen diensten voor het Europese voetbal.

De clubarchivaris van Ajax vertelt dat Jèn een zeer getalenteerde speler was. In het elftal van Ajax werd hij gebruikt voor de rechtsbuitenpositie. In het Nederlands elftal stond hij als linksbuiten opgesteld. Beide posities gingen hem gemakkelijk af. ,,Ja, hij was een zeer getalenteerde speler’’, beaamt Schoevaart. ,,Alleen was hij dus nogal wispelturig. Hij had wel een egootje.’’

De aanvaller wíst dat hij goed was. Met zijn prima uitgespeelde acties kon hij de tegenstander tot waanzin drijven. De tweebenige speler was voor het Ajax-publiek een genot om naar te kijken. ,,In het vroegere houten stadion van Ajax had je voor 'het muurtje' zitplaatsen waar supporters vlakbij de zijlijn zaten. Ze riepen dan de hele tijd: ‘Jèn, Jèn, Jèn!’ Hij werd altijd aangemoedigd.’’

Naast voetballer was De Natris ook nog atleet. ,,Hij was erg snel op de honderd meter’’, gaat Schoevaart terug in de tijd. ,,Hij was zo snel als een raket.’’

De Natris was een enfant terrible. Alles wat een ander niet zou durven, deed De Natris, zoals een kampioenschap missen. In het seizoen 1917-1918 kende Ajax een geweldig jaar. Ongeslagen werden de Amsterdammers kampioen van Nederland. De laatste en beslissende wedstrijd werd gespeeld tegen Willem II. De Natris miste dit duel. Waarom? ,,Hij miste de trein naar Tilburg’’, legt Schoevaart uit. De Natris kreeg in die tijd een hoge boete voor het missen van de kampioenswedstrijd: een dubbeltje.

Foto’s: Ajax.nl
Tekst: Ajax.nl/Nadia Marhoum

Het kantoortje van clubarchivaris Wim Schoevaart. Het kantoortje van clubarchivaris Wim Schoevaart.