‘Johan gaat weg, het is afgelopen’

‘Johan gaat weg, het is afgelopen’

Jaap Visser van Kick uitgevers schrijft elke maandag een blog over de geschiedenis van Ajax. Deze week gaan we terug naar 19 augustus 1973, de dag waarop Johan Cruijff tegen FC Amsterdam uitblinkt in zijn voorlopig laatste wedstrijd voor Ajax. Hij vertrekt naar FC Barcelona.

Lachend betreden Johan Cruijff en Johan Neeskens op zondag 19 augustus 1973 De Meer voor de eerste thuiswedstrijd van het seizoen. Een week eerder is uit al met 4-0 van FC Groningen gewonnen, met twee goals van Cruijff die in beste doen is en dat ook in de stadsderby ondubbelzinnig zal laten zien, door drie goals voor te bereiden en er ook zelf één te maken. Het wordt 6-1 tegen FC Amsterdam dat een heel behoorlijk elftal heeft en zelfs tot de vijfde plaats in de eindrangschikking van de Eredivisie zal reiken.

Ajax is kampioen van Nederland, heeft voor de derde opeenvolgende keer de Europa Cup gewonnen en is in het bezit van de Wereldbeker. De trefzekere midvoor Jan Mulder is overgekomen van Anderlecht om Cruijff als spits te ontlasten. De beste voetballer van Europa zal zich met Mulder in de punt van de aanval nog meer kunnen uitleven in zijn geliefde rol van spelverdeler.

Afgunst
Ajax is ongenaakbaar, zo lijkt het, als het in de met 29.000 toeschouwers gevulde Meer stadgenoot FC Amsterdam met speels gemak oprolt. Maar de 6-1-zege op de fusieclub, een optelsom van De Volewijckers, Blauw-Wit en DWS, is bedrieglijke schijn. Het grote Ajax staat op klappen.

Wanneer Johan I en Johan II, zoals zij later in Barcelona zullen worden aangeduid, op deze zomerse augustuszondag zo heerlijk ontspannen het veld opkomen, klinkt er boe-geroep vanaf de tribunes, en wordt er afkeurend gefloten. Cruijff wordt met scepsis onthaald omdat hij alles op alles zou zeten om een transfer naar FC Barcelona af te dwingen. Uit hebzucht zou hij proberen onder zijn verbintenis met Ajax uit te komen.

Tijd om te vertrekken
Maar ‘Johan de eerste’ trekt zich van het tribunerumoer niets aan en steelt maar weer eens de show. Hij is er op gebrand om het publiek én zijn ploeggenoten nog eens te laten zien hoe uitzonderlijk goed hij is. Cruijff is tijdens het trainingskamp ter voorbereiding op het nieuwe seizoen weggestemd als aanvoerder. Dat de selectie van de nieuwe trainer George Knobel in overgrote meerderheid voor Piet Keizer heeft gekozen, zegt Johan genoeg. De groep is afgunstig en laat hem vallen. Tijd om uit Amsterdam te vertrekken.

Tegen FC Amsterdam is Cruijff weergaloos en leidt hij Ajax, zonder aanvoerdersband, naar een klinkende overwinning. Als hij zelf de 6-1 op het scorebord heeft gebracht, laat hij zich wisselen. Hij heeft wat last van zijn rechterhiel en op 22 augustus wacht de WK kwalificatie-interland tegen IJsland. Wanneer hij plaats maakt voor Arnold Mühren is er geen boegeroep, ook geen gefluit. De Ajax-aanhang ziet in dat Cruijff de absolute meester is en doet hem met een ovationeel applaus uitgeleide.

Afgelopen
Drie dagen later keert Johan terug in De Meer, voor het duel met IJsland. Het Nederlands elftal wint met 5-0 en Cruijff wordt omringd door liefst zeven Ajacieden. Zelf is hij dat inmiddels niet meer. Zijn overgang naar Barcelona is ineens bliksemsnel geregeld. De spelers en supporters die veronderstellen dat Ajax het ook zonder Cruijff wel kan rooien, zullen bedrogen uitkomen. Terwijl Jan Mulder hard op weg is om onherstelbaar knie-patiënt te worden, verliezen de Amsterdammers hun ongenaakbaarheid.

Eén speler, de maker van twee doelpunten in de stadsderby van 19 augustus 1973, weet welk onheil Ajax te wachten staat: Gerrie Mühren. Na het trainingskamp met de aanvoerdersverkiezing heeft de Volendamse technicus bij thuiskomst tegen zegen vrouw Grietje gezegd: ‘Johan gaat weg. Het is afgelopen.’

Jaap Visser

[Kick uitgevers is de boekenpartner van Ajax en uitgever van het zojuist verschenen Jaarboek dat een nieuwe formule heeft gekregen en zal uitgroeien tot de Ajax-Encyclopedie]

Fotobijschrift: Johan Cruijff en Johan Neeskens komen lachend het veld op voor de stadsderby tegen FC Amsterdam. Er lijkt geen vuiltje aan de lucht. Links Ruud Krol.

Bestel Ajax Jaarboek
Foto: Bert Verhoeff, Nationaal Archief/Anefo, collectie CC-BY, 926-6205