Marco van Basten voelt zich weer goed in de voetbalwereld

,,Het is leuk om weer met voetbal bezig te zijn'', zegt Marco van Basten als hij op de Toekomst Ajax.nl te woord staat. ,,Ik ben er een tijdje uit geweest en ik heb mezelf de vraag gesteld: 'vind ik het nog net zo leuk als vroeger?' Nou, het enthousiasme is weer helemaal terug.''

De 38-jarige Van Basten, nog niet eens zo heel lang geleden de superspits van Ajax, AC Milan en het Nederlands elftal, volgt de cursus Coach Betaald Voetbal bij de KNVB. Als onderdeel van die cursus loopt Van Basten stage bij de A1 van zijn oude ploegmakker Danny Blind. ,,Het gaat goed’’, vindt Van Basten. ,,Bij Ajax gaat alles zeer professioneel, dus is het gemakkelijk werken voor mij. Ik ben bij de trainingen en de wedstrijden. Ik kijk en leer heel veel.’’ De geboren Utrechter heeft nog niet de aandrang om gelijk de leiding te nemen bij de trainingen. ,,Ik zit nog in de leerfase, het is verstandig om eerst te observeren. Degenen die voor de groep staan zijn goed genoeg. Ik mag af en toe wel wat zeggen, maar het is heel interessant om te kijken hoe het gaat. Het is leuk dat de trainers hier jongens zijn met wie ik gevoetbald heb.’’

Om zijn trainersdiploma te halen moet Marco van Basten drie dagen in de maand ‘naar school’. De rest van de tijd is gevuld met de stage, analyseren van wedstrijden en opdrachten maken. ,,Het zijn drukke dagen. Er komt een hoop kijken bij het vak van trainer.’’ Het zegt volgens Van Basten niets dat hij zelf een goede voetballer is geweest: ,,Als trainer moet je over andere kwaliteiten beschikken. De cursus geeft daar een goed inzicht in.’’ Van Basten neemt Co Adriaanse de uitspraken 'dat een goede springpaard nog geen goede ruiter maakt' dan ook niet kwalijk. Ook kiest hij geen partij in de al langlopende discussie van ‘praktijkjongens versus de gymnastiekleraren’. ,,Op de trainerscursus zitten beide. En ze hebben wel een verschillende aanpak, maar dat geeft niet. Die twee groepen kunnen van elkaar leren. Mensen die ermee te maken hebben begrijpen wel hoe het zit. Nu moet je open staan voor beide kanten. Het maakt je een betere trainer. De realiteit leert je vanzelf wel of je een goede of slechte coach bent.’’

Marco van Basten verruilde Ajax in 1987 voor AC Milan nadat hij met de Amsterdammers in dat jaar de Europa Cup 2 had gewonnen. Vijftien jaar later is hij weer terug. ,,Ajax is groter, professioneler, er zijn meer mensen in dienst dan vroeger. Maar het Ajax-gevoel is er nog. Wat dat is? Het gevoel dat je deel uitmaakt van een toonaangevende club in Nederland. De mensen, de prestaties, de uitstraling, dat is met geen club in Nederland, misschien wel in Europa, te vergelijken.’’

Leiding geven
De stagiair vindt de junioren van Ajax ‘professioneel en gemotiveerd’. ,,Als ik naar mezelf kijk op die leeftijd, was ik qua mentaliteit en instelling nog niet zo ver. Technisch en tactisch hebben de jongens nog veel te leren. Maar daarvoor zit je bij Ajax. Ze zijn hier onderdeel van een groot geheel en ze zijn leergierig.’’
Voetballen leerde Marco van Basten op straat, met vriendjes. ,,Er onstaat vanzelf een hiërarchie. Dat is een natuurlijke manier van leiding geven en ook leiding nemen. Op straat doe je wat spannend is. Nu is het programma volledig ingevuld. Ze worden ’s ochtends opgehaald, ze krijgen les, trainen, maken huiswerk…Zo wordt je eigen inbreng minder. Wij zaten op een normale school. Het ondergaan van een training is anders dan spelen op straat. Aanklooien heeft ook een functie.’’

,,Die jongens van zeventien, achttien jaar zijn fysiek sterker dan wij vroeger op die leeftijd. En dat moet ook, want er wordt veel meer gelopen in het betaald voetbal dan vijftien jaar geleden.’’
Legt de trainer Marco van Basten meer de nadruk op de techniek of de tactiek? ,,Die twee zaken zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. De techniek is het begin, daarna moet je weten waar je moet lopen. Samen spelen is ook een kunst en daar heb je weer een functionele techniek voor nodig. Als je technisch beter bent, heb je meer tijd om situaties te overzien en dan ben je ook minder kwetsbaar in het veld.’’
Een vast spelsysteem heeft hij niet in zijn hoofd. ,,Dat hangt toch af van de spelers die je ter beschikking hebt. Met vier snelle spitsen van 1.60 meter zou ik niet het Engelse ‘kick and rush’ voetbal spelen, en een paar kopsterke spitsen van 1.90 meter zou ik niet op de vleugels zetten. Het systeem is niet belangrijk, maar de uitvoering. Ik sta wel voor aanvallend, spectaculair voetbal. Het lijkt me niet leuk om op de bank te moeten zitten wachten op die ene uitval. Maar ja, je wil natuurlijk eerst winnen. Ik ben een liefhebber van voetbal en ik hou van winnen. Ik ben iemand die initiatief neemt. Ajax hoort geen passief voetbal te spelen.’’

Van der Vaart
Een speler die door Marco van Basten een grote toekomst wordt voorspeld is Ajax-talent Rafael van der Vaart. ,,Hij is een geboren voetballer’’, zegt Van Basten. ,,Volgens mij heeft hij ook veel op straat gevoetbald. Hij is slim, goed met de bal. Ik vind hem technisch-tactisch al heel ver.’’ Van Basten wil Van der Vaart niet met zichzelf vergelijken. ,,Hij speelt op een andere positie. Maar het is een begenadigd talent. Hij houdt ook zijn kop erbij. Ik heb hem een paar keer gesproken en hij komt goed over. Van der Vaart gaat ver komen.’’

Zlatan is een andere Ajacied die in het begin wel eens vergeleken werd met Van Basten. ,,Ik zie dat zelf niet zo. Maar hij is zeer technisch, heeft aan de bal veel bagage en hij heeft een goed overzicht.’’ Ook de andere talenten van Ajax zijn hem goed bevallen, ondanks het wat ‘onstuimige’ karakter van sommige. ,,Dat is juist een uitdaging. Hoe ga je als trainer daar mee om? Het is altijd lekker werken met jongens die kwaliteiten hebben. Dan moet je ze nog motiveren, stimuleren en corrigeren. Mido bijvoorbeeld, weet nu ook wel dat hij fout zat. Als trainer moet je voorkomen dat het nog eens gebeurt, dat is interessant. Trainer zijn is een complexe bezigheid. Je moet leiding geven, warmte uitstralen, keihard kunnen zijn, mensen vertrouwen geven, je hebt te maken met publiek, bestuur, financiële omstandigheden, de pers. Door de trainerscursus heb ik daar meer inzicht in gekregen.’’

Cruijff
De man die Marco van Basten en zijn generatiegenoten bij Ajax een nieuw inzicht in voetbal heeft gegeven is Johan Cruijff. ,,Zijn benadering was zo vernieuwend en goed, daar hebben we allemaal heel lang profijt van gehad. Met zijn tactische kennis zette Johan het Nederlands voetbal weer op de kaart. De spelers die in 1987 de Europa Cup wonnen hebben bijna allemaal een lange en mooie carrière gehad. Het was goed voor het voetbal en voor de spelers.’’

Als bijna logisch vervolg won het Nederlands elftal in 1988 het Europees kampioenschap. Van Basten gaat het rijtje namen van dat elftal nog even langs. ,,Iedereen van die groep is op de een of andere manier nog bij het voetbal betrokken. Dat EK verbindt ons omdat we samen gevoetbald hebben. Daarna heeft iedereen daar op zijn eigen manier een vervolg aan gegeven. We hebben allemaal een andere opleiding gehad en het zijn ook allemaal verschillende mensen. Ik heb het anders gedaan dan de meeste. Noodgedwongen ben ik gestopt met voetbal en heb toen eerst energie gestoken in goed herstellen. Toen heb ik een tijdje afstand genomen van het voetbal. Tot ongeveer een jaar geleden. Ik zocht een nieuwe uitdaging, ik wilde me persoonlijk meer ontwikkelen. Met voetbal heb ik toch de meeste raakvlaken. Nu ik iets ouder ben, al ben ik natuurlijk relatief nog jong, wil ik wel plaatsnemen in het trainerswereldje; ik voel me daar goed bij.’’

De ooit zo veel scorende spits heeft geen vast programma voor zichzelf uitgestippeld. ,,Het hoeft ook allemaal niet zo snel. Als ik mijn diploma straks heb, waarom zou ik dan haast hebben? Mijn ogen zijn echt opengegaan op de trainerscursus. Ik dacht eerlijk gezegd dat het gemakkelijker zou gaan. Ik wil me dus nu goed voorbereiden. Misschien is het verstandig dat ik eerst de jeugd ga trainen en dan ergens assistent word, in plaats van dat ik meteen hoofdcoach word. Maar dat denk ik nu, een halfjaar geleden dacht ik daar anders over en over een halfjaar misschien weer. Ik ben in ontwikkeling.’’

Koeman
Van een paar oude teamgenoten heeft Marco van Basten gezien hoe de hoogte- en dieptepunten van het trainersvak kunnen zijn. John van ’t Schip bijvoorbeeld, ging op een zeer onprettige manier weg bij FC Twente. Van Basten: ,,Ik heb daar wel eens contact met Johnny over gehad. Het was een leerzame ervaring, al is dat natuurlijk makkelijk gezegd van buitenaf. Hij zei dat het zeer zwaar was. Maar het zal toch zinvol geweest zijn voor zijn ontwikkeling.’’
Ronald Koeman is op dit moment van zijn generatie de succesvolste coach. ,,Koeman is beheerst, rustig en evenwichtig. Dat zijn karaktereigenschappen waar ik niet in uitblink, dus is het leerzaam om dat te observeren. Ronald is goed bezig. Hij kan zowel relativeren als fanatiek zijn. Ajax moet blij zijn met Koeman. En het is een aardige gozer. Nu ben ik nog erg veel met de A1 bezig, straks als ik stage ga lopen bij het eerste krijg ik ook wat meer contact met Koeman.’’

Marco van Basten deed onlangs in het voetbaltijdschrift Hard Gras een aantal voorstellen voor het aanpassen van de spelregels. ,,Ik heb de laatste tijd weinig tv gekeken, maar ik hoor dat er veel op gereageerd is. Voor de cursus moest ik WK-wedstrijden analyseren en ik heb me toen zo zitten ergeren. Al die fouten en overtredingen die het spektakel uitsluiten. Mensen zijn altijd bang om iets aan het voetbal toe te voegen, maar het is toch niet realistisch meer wat er nu allemaal gebeurt? Je moet je sport toch zo goed mogelijk promoten? Ik wil het voetbal niet veranderen, ik wil alleen wat zaken corrigeren. Voetbal moet spectaculair en eerlijk zijn.’’