Ronald Koeman geniet bij Ajax

Ronald Koeman werd op 3 december 2001, precies een jaar geleden, aangesteld als hoofdtrainer van Ajax. Onder leiding van Koeman won Ajax het landskampioenschap, de beker en de Johan Cruijff Schaal en bereikte het de tweede ronde van de Champions League. In zijn eerste kalenderjaar als coach van Ajax bereikte de geboren Zaandammer ook een soort mijlpaal. Met een winstpercentage van 91,80 is Koeman tweede achter Stefan Kovacs (94,92 %) op de ranglijst van alle coaches in hun eerste jaar bij Ajax.

De nu 39-jarige Koeman kwam naar Ajax van Vitesse, waar hij hoofdcoach was. Daarvoor was hij assistent-trainer bij het Nederlands elftal en Barcelona. Als speler kwam hij uit voor achtereenvolgens FC Groningen, Ajax, PSV, Barcelona en Feyenoord. Ook speelde Koeman 78 interlands voor Oranje, waarin hij 33 keer de aanvoerdersband droeg. Hij won met zowel PSV als Barcelona de belangrijkste Europese beker. Met 193 doelpunten in 533 wedstrijden geldt Ronald Koeman als de meest productieve verdediger aller tijden.

Het afgelopen jaar is hem goed bevallen, zegt Koeman. ,,Trainer zijn van Ajax betekent wat voor mij. Het is een fantastische club, waar ik altijd al bij wilde werken. Vanaf de eerste dag heb ik me hier thuis gevoeld. Ik zit hier op de goede plek en het is natuurlijk ook prima gegaan in het afgelopen jaar.’’ Zelfs beter dan Koeman verwachtte, want het ging niet goed met Ajax toen hij aangesteld werd als opvolger van Co Adriaanse. ,,De resultaten vielen tegen en Ajax was Europees ook al uitgeschakeld’’, zegt de trainer. ,,Er heerste veel negativisme, ook van de buitenwacht. Er is intussen enorm veel veranderd en dat komt doordat de resultaten snel verbeterden.’’

Vertrouwen
Aanstaande zaterdag, als Ajax in Doetinchem De Graafschap ontmoet, coacht Koeman zijn 100ste duel in de eredivisie. Hij kwam halverwege het seizoen 1999/2000 in dienst bij Vitesse en werkte daar tot december 2001. In die periode coachte Koeman de Arnhemmers in 65 competitiewedstrijden, waarvan hij er 32 won, 20 gelijkspeelde en 13 verloor. Onder zijn leiding speelde Ajax 34 eredivisieduels. Daarvan werden er 20 afgewerkt in het vorige seizoen, 2001-2002. Ajax won toen 13 maal, speelde 5 keer gelijk en verloor 2 keer. In de 14 duels die Ajax onder Koeman deze jaargang in de eredivisie speelde, verloor het nog niet. Drie keer moesten de Amsterdammers genoegen nemen met een puntendeling en 11 keer was Koeman de winnende coach. Zijn totaal in competitieverband voor Ajax is dus tot zaterdag 24 zeges, 8 gelijke spelen en 2 nederlagen. In die 99 wedstrijden troffen de spelers van Koeman 185 keer doel en incasseerden zij 98 tegentreffers.

Toen hij bij Ajax begon, trof Koeman een groep vol afwachtende voetballers aan. ,,Ze durfden geen initiatief te nemen. Ik heb geprobeerd ze weer vertouwen in zichzelf te geven. De vrijheid ontbrak een beetje. Ik hecht ook wel waarde aan discipline, maar spontaniteit is ook belangrijk. Fouten maken mag weleens. Je moet plezier hebben in het voetballen en elkaar met respect behandelen.’’
,,De spelers kregen op een gegeven moment het goede gevoel weer terug. En dan moet je verder. Wat achter je ligt, telt niet meer mee.’’

Slim
De selectie van de Amsterdammers bestaat uit veel spelers. De trainer moet wekelijks goede voetballers tijdens wedstrijden op de tribune zetten. Zo heeft Ronald Koeman bij Ajax de keuze uit drie centrumspitsen, Mido, Zlatan en Nikos Machlas. ,,Ik ben bij dat ik zulke spitsen heb’’, aldus Koeman. ,,Het is pijnlijk om Machlas vaak buiten de selectie te moeten laten. Maar die andere twee zijn jonger en die geef ik het vertrouwen. Ze hebben alledrie het niveau voor Ajax. Als trainer moet je voortdurend keuzes maken.’’ Koeman kiest altijd voor Rafael van der Vaart. ,,Een fantastische speler, die ook nog in ontwikkeling is. In de Champions-Leaguewedstrijd tegen Valencia kwamen we veel tekort, maar Rafael was een van de weinigen die wel goed was. Hij straalde rust uit en was zeer balvast.’’ Van der Vaart vergelijken met andere Ajax-grootheden als Cruijff of Van Basten doet Koeman liever niet. ,,Iedereen wil gelijk een stempel op zo’n jongen drukken. Van der Vaart is gewoon Van der Vaart. Als je dan toch een voorbeeld wil horen, dan heeft hij wel iets van de jonge Marco van Basten. Die was op die leeftijd ook al zo slim en een beetje egoïstisch. Rafael gaat heel ver komen. Hij wordt ook nog steeds beter.’’

Ajax-gevoel
Ook de trainer wordt steeds beter. ,,Ik heb snel geleerd. Het was een goede opleiding om assistent van Louis van Gaal te zijn bij Barcelona. En ook het zelfstandig werken bij Vitesse was goed voor mijn ontwikkeling. Ik heb niet het gevoel dat ik al uitgeleerd ben. Iedere dag ontwikkel je je weer verder, telkens als ik gesprekken heb met spelers of trainers is dat heel leerzaam. Je wordt als trainer altijd beoordeeld op het resultaat. Er zullen ook wel mindere momenten komen, dan is het belangrijk dat je de rust bewaart. Volgens mij heb ik wel wat krediet hier bij Ajax. Ik denk dat het er ook vanaf hangt, hoe je je presenteert, of je de club positief in de pers afschildert. Je moet het Ajax-gevoel uitstralen.’’
In de laatste jaren van zijn actieve carrière ging Koeman nadenken over het trainersschap. ,,Ik dacht: als ik moet stoppen, wat dan? Misschien kan ik wel trainer worden, bij de jeugd of zoiets. Ik kreeg steeds meer zin in die job dus ik ging door. Ik wil het maximale eruit halen. Je bent als trainer 24 uur per dag met voetbal bezig. Als speler kan je de adrenaline eruit spelen, en dan ben je klaar, voor een trainer gaat het nog even door. Zelf voetballen is dan ook het leukste, maar daarna komt trainer zijn’’
Koeman is zeer serieus met zijn vak bezig. Maar hij is ook een levensgenieter. ,,Er is natuurlijk meer dan alleen voetbal. Er is plezier, leven, gezondheid. Morgen kan het afgelopen zijn, dus doe je best en geniet. Er zijn andere zaken, al is het best moeilijk af en toe om die te zien. Je moet jezelf wel eens een spiegel voorhouden.’’
Voortdurend doen verhalen de ronde over het feit dat Koeman coach van Barcelona wil worden. ,,Ik heb zeveneneenhalf jaar in Spanje gewoond. En het voetbal, de manier van leven en het klimaat in Spanje bevalt prima. We hebben er ook een huis. De tijd gaat snel, maar ik ben pas een jaar bij Ajax en het is nog lang niet over. Ik ben blij met mijn baan bij Ajax. De link met Barcelona wordt gauw gelegd, maar bij mij leeft het niet zo sterk.’’

Assistenten
Koeman wil met Ajax minstens de prestaties van vorig seizoen herhalen. ,,En voor verrassingen in de UEFA Champions League zorgen. We zijn een outsider met mogelijkheden. Het resultaat uit bij Valencia was een goed begin. Ajax moet weer worden wat het was. Dat gaat misschien niet zo snel als iedereen wil, maar we hebben een jong elftal. Bij Ajax krijgt de jeugd de ruimte om zich te ontwikkelen. Al wil dat niet zeggen dat als er spelers vertrekken, dat altijd opgevuld wordt met jeugdspelers. Cristian Chivu is bijvoorbeeld een belangrijke speler in het elftal, de aanvoerder. Het is maar de vraag of we dat vanuit de eigen selectie kunnen opvangen, als hij weg zou gaan. Jelle van Damme en Nigel de Jong zijn zeer getalenteerd, maar ze zijn er nog niet aan toe om meteen die positie over te nemen. Dan moet je gaan kijken hoe je dat moet invullen.’’

,,De club heeft mij een kans gegeven, samen met Ruud Krol’’, vindt Ronald Koeman. ,,De hele technische staf werkt trouwens uitstekend samen. Ik denk dat dat ook rust heeft gebracht in de groep.''
Koeman roemt zijn trainersstaf. Ruud Krol, maar nadrukkelijk ook ‘spion’ Tonny Bruins Slot, die de tegenstanders van Ajax analyseert net als sinds kort John van ’t Schip, en gespecialiseerde trainers als Wil Coort en Laszlo Jambor. ,,Ruud Krol is mijn directe assistent, die ook een grote inbreng heeft bij de besluitvorming, maar alle trainers hebben een belangrijke bijdrage. Krol is ook de vertrouwensman van de spelers. Hij kan een speler af en toe een aai over zijn bol geven als ik die net eens flink de waarheid verteld heb. Bij Ruud kunnen de spelers hun hart luchten. Dat is ook een van de taken van een assistent, bij Barcelona had ik net zo’n rol. Dat kwam ook omdat ik toen net als voetballer gestopt was en ik qua leeftijd dichter bij de spelers stond.’’

Gezamelijk doel
Toen Koeman een jaar geleden voor het eerst de lijnen uitzette, liet hij het team in het vertrouwde Ajax-systeem spelen. Later zette hij het elftal iets anders neer, met bijvoorbeeld Jan van Halst als centrale middenvelder zodat Ajax ‘met de punt naar achter’ opereerde. ,,Dat gaf de ploeg op dat moment wat meer vertrouwen’’, legt de coach uit. ,,We waren zo minder kwetsbaar en kregen niet zo veel doelpunten tegen.’’ Ajax boekte sindsdien vele successen, waar Koeman dan ook erg van genoot. Maar als specifiek moment dat hem de meeste voldoening gaf, noemt Koeman de bekerzege van Ajax tegen PSV in de Arena. ,,Toen heeft het elftal afgerekend met het PSV-syndroom in de Arena. Vanaf dat moment zijn we echt gaan groeien.’’ Als andere hoogtepunten noemt de trainer het met het team toewerken naar een gezamenlijk doel, en het contact dat hij met de spelers en staf heeft. ,,De combinatie van de prestatie leveren en af en toe ontspanning. Er mag best wel eens gelachen worden, ik denk dat dat een team ten goede komt.’’ Ajax won vervolgens de landstitel en de beker. ,,Daar geniet je dan intens van. Maar je bent gelijk weer bezig met volgend jaar. Je kan niet te lang stilstaan bij succes. In het nieuwe seizoen begint iedereen weer op nul. Ajax moet altijd winnen en mooi voetbal spelen. Die druk leggen we onszelf op. Ik heb daar geen probleem mee, zo heb ik altijd geleefd.’’

Knokken
De voormalige verdediger denkt niet dat deelname aan de UEFA Champions League zijn ploeg al punten gaat kosten. ,,Tot aan de winterstop niet. Misschien in februari en maart, dan doen we ook nog mee aan de nationale beker. Sommigen spelen wel tachtig wedstrijden per jaar. Als we niet spelen met de club, dan moet weer een groot aantal naar een interland. Zeker met al dat reizen erbij wordt het vermoeiend. Maar we hebben een grote groep en we kunnen dus mensen rust geven. Ik denk dat wij verder zijn dan PSV en Feyenoord want wij kunnen basisspelers makkelijker vervangen.''
,,Dat het spelen in de Champions League nog nauwelijks puntverlies heeft opgeleverd komt ook door het karakter in het elftal. Je hoort de term Lucky Ajax weer vaker, en we hebben het geluk ook wel aan onze kant, maar dat we nog net wonnen van FC Twente kwam ook omdat we tot het einde toe bleven knokken.’’

Dat het verschil tussen Ajax en Valencia vrij groot was, wijt Koeman aan het niveau van de Nederlandse competitie. ,,Valencia staat in Spanje elke week onder druk, wij in Nederland wat minder. Wij hebben nog een jonge groep en hebben nog niet de kracht en de snelheid van Valencia. Maar we willen graag nog een kans houden in onze poule, en zeker niet afgaan. Roma thuis is dan ook een belangrijke wedstrijd’’, kijkt Ronald Koeman vooruit. Want hoewel er een zeer succesvol jaar achter hem ligt, richt de trainer zijn blik op de toekomst.