Sjaak Swart: maatjes met Freek

Sjaak Swart: maatjes met Freek

Sjaak Swart werd afgelopen woensdag 75 jaar en vierde zijn verjaardag met tal van vrienden. Met bekende Ajacieden, maar ook met andere prominenten zoals Freek de Jonge. De cabaretier vertelt over zijn vriendschap met Mister Ajax.

Ze ontmoetten elkaar op een protestmanifestatie tegen het omstreden WK van 1978 en werden vrienden. Komiek Freek de Jonge over zijn voetbalmaatje Sjaak Swart: ,,Praten doen we alleen over voetbal. Weet jij een beter onderwerp?’’
Amsterdam, 1978. In de Jaap Edenhal verzet Freek de Jonge zich voor de laatste maal tegen het naderende WK voetbal in Argentinië. Het Zuid-Amerikaanse land wordt geregeerd door de inmiddels overleden dictator Jorge Videla en vanwege diens mensonterende schrikbewind moet Nederland niet deelnemen aan het toernooi. Dat stelt Neerlands Hoop, de sociaal geëngageerde groep waarmee de cabaretier destijds optrad. Het eist een boycot en maakt dat nogmaals duidelijk tijdens een slotmanifestatie in het Amsterdamse sportcentrum. Onzin, vindt de uitbater van de hal. Deze man, die luistert naar de naam Sjaak Swart, stelt dat er gewoon gevoetbald moet worden. Oorlog of niet.

Freek de Jonge tijdens een diner van Lucky Ajax. Freek de Jonge tijdens een diner van Lucky Ajax.

,,Maar Sjaak was dan weer niet te beroerd om ons een hapje en een drankje te verkopen’’, herinnert Freek de Jonge. Hij grinnikt als hij terugdenkt aan de bewuste ontmoeting tussen hem en de voormalige rechtsbuiten van Ajax. Hun opvattingen verschilden weliswaar, maar tegelijk was er een klik. Een klik die zich ontwikkelde tot een hechte vriendschap tot op de dag van vandaag, 35 jaar later.

Vanaf de banken van het Olympisch Stadion vertelt de komiek over zijn verstandshouding met Swart, die vanaf de tribunes luidkeels wordt toegezongen met ‘Sjakie, Sjakie, Sjakie’. Het onderwerp van hun gesprekken? ,,Voetbal. Weet jij een beter onderwerp?’’ Het is voetbal wat hen bindt. ,,Sjaak is mijn leermeester. Ik wilde het spelletje leren begrijpen en hij bracht mij dat bij. Of ik wat in te brengen had? Nee, maar meestal is dat ook niet nodig bij een leerling. Je moet je plek kennen, hè.’’

Behalve dat ze praten over voetbal staan de twee ook zeer regelmatig met elkaar op het veld. De Jonge is een van de ongeveer twintig mannen met wie Swart tweemaal per week een balletje trapt in Oost-Watergraafsmeer. Ook Guus Hiddink is zo nu en dan van de partij, al moet hij daarvoor het vliegtuig pakken vanuit Rusland. De tweewekelijkse training, zoals Swart het noemt, is een traditie sinds 1973, het jaar dat Mister Ajax afscheid nam van zijn bestaan als prof. ,,Het is bedacht om Sjaak voor het enorme zwarte gat te behoeden’’, aldus De Jonge, die meespeelt sinds 1981. ,,We vormden altijd een select gezelschap, maar er komen er steeds meer bij. Voorheen speelden we nog wedstrijden, maar daarmee zijn we opgehouden. We kregen te vaak bonje, omdat Sjaak niet tegen zijn verlies kon.’’ Om die reden speelt het gezelschap nu een rondo, een spel zonder winnaars en verliezers.

Diezelfde Swart wordt ondertussen getrakteerd op een publiekswissel. Op de schouders van zijn voetbalvrienden verlaat hij het veld, onder begeleiding van een staande ovatie van het publiek. Zijn maatje Freek de Jonge klapt mee, maar vraagt even later hardop af hoe ze Mister Ajax weer met beide benen op de grond krijgen. ,,Dat wordt nog wat.’’

Zijn woorden bevatten een kwinkslag, want hoogmoedig is Swart niet, zegt hij. ,,Als voetballer was hij nooit zo uitgesproken. Sjaak bleef toch de nummer drie in de pikorde achter Johan Cruijff en Piet Keizer. Hij was eerder ingehouden, bescheiden en zeer benaderbaar. En dat is hij nog, ook al is hij de laatste jaren wat mondiger geworden.’’

De Jonge is naar eigen zeggen altijd een bewonderaar geweest van de behendige voorhoedespeler van weleer. Andersom is Swart echter geen uitgesproken fan van zijn conferences, weet de cabaretier. ,,Sjaak heeft meer met Youp van ’t Hek.’’ Met een brede grijns: ,,Die begrijpt hij beter.’’

Tekst: Ajax.nl/Fabian van der Poll
Foto's: Ajax.nl/Gerard van Hees