Vijftig jaar geleden: met Johan Cruijff staat het eerste grote Ajax op

Vijftig jaar geleden: met Johan Cruijff staat het eerste grote Ajax op

Vijftig jaar geleden begon voor Ajax de eerste periode van de echte, grote successen. Op 15 mei 1966 werd Ajax in Enschede met een 2-0 overwinning op FC Twente landskampioen en dat was een klein wonder, want een jaar eerder was ternauwernood degradatie naar de Eerste Divisie voorkomen. Het seizoen 1964-'65 werd afgesloten met 26 punten, slechts drie meer dan degradant Sittardia.

(*Bovenstaande foto: Rotterdam, 3 april 1966, Sparta-Ajax 1-3. De 19-jarige, broodmagere Johan Cruijff (nog met zijn speciale 'moeilijke voeten-schoenen') heeft het zwaar te verduren in een bikkelharde confrontatie op Het Kasteel.)

Twaalf maanden na de nog net afgewende degradatie zag de wereld er volledig anders uit en dat zal toch ook de nieuwe trainer Rinus Michels enigszins hebben verrast: landskampioen in 1966 met ruime voorsprong op de nummer twee, Feyenoord. De 26 punten van een jaar eerder werden met een bijna identieke selectie precies verdubbeld. 

Michels was op 21 januari 1965 de Engelsman Vic Buckingham komen vervangen. Zijn eerste opdracht was handhaving in de Eredivisie, maar nadat dit met hangen en wurgen was gelukt, zag Michels ook wel degelijk dat hij goud in  handen had. Onder Buckingham had de 17-jarige Johan Cruijff op 15 november 1964 tegen GVAV-uit zijn competitiedebuut al gemaakt en Michels had gauw door dat Ajax met dat magere joch uit Betondorp een groeibriljant in huis had. Johan mocht van Michels nog een paar keer meedoen in dat bijna rampzalige seizoen 1964-'65, maar de nieuwe coach achtte het verstandig het megatalent voorzichtig te laten rijpen, waardoor hij in dat eerste jaar uiteindelijk niet verder kwam dan tien competitiewedstrijden in Ajax 1.

Toen hij bij Ajax begon, trof Michels - zoals hij het zelf later uitdrukte - 'geen professionele sfeer' aan. Hij begon meteen te snijden en door te selecteren. Dat was in het eerste elftal direct zichtbaar, hoewel het ook zo was dat de landskampioen van voorjaar 1966 in het basisgroep negen spelers telde, die een jaar eerder bijna degradeerden, te weten: Wim Suurbier, Ton Pronk, Frits Soetekouw, Theo van Duivenbode, Bennie Muller, Sjaak Swart, Johan Cruijff, Klaas Nuninga en Piet Keizer. Michels zette drie nieuwe krachten in en dat waren Gert Bals (gekocht van PSV), Co Prins (teruggekeerd van 1.FC Kaiserslautern) en Henk Groot (teruggekeerd van Feyenoord). Door blessures was Groot nauwelijks inzetbaar, dus in feite was het vrijwel dezelfde groep die van bijna-degradant afgetekend kampioen werd.

Amsterdam, 9 april 1966, Ajax-DWS 2-1. In het Olympisch Stadion poseert de aanstaande landskampioen, die een jaar eerder bijna nog degradeerde. Achter vanaf links: Frits Soetekouw, Wim Suurbier, Ton Pronk, Theo van Duivenbode, Bennie Muller, Gert Bals. Voor: Johan Cruijff, Co Prins, Sjaak Swart, Klaas Nuninga, Piet Keizer.
Amsterdam, 9 april 1966, Ajax-DWS 2-1. In het Olympisch Stadion poseert de aanstaande landskampioen, die een jaar eerder bijna nog degradeerde. Achter vanaf links: Frits Soetekouw, Wim Suurbier, Ton Pronk, Theo van Duivenbode, Bennie Muller, Gert Bals. Voor: Johan Cruijff, Co Prins, Sjaak Swart, Klaas Nuninga, Piet Keizer.

In het kampioensteam ging Johan Cruijff meteen de eerste viool spelen. Hoe jong hij ook nog was, heel het land had bij die eerste titel onder Michels direct door dat Nederland de beschikking had gekregen over een wereldster-in-wording. Het supertalent werd onder druk van Michels en de medische staf eerst nog acht maanden lang uit het Nederlands Elftal gehouden, maar dat was in de late zomer van 1966 niet langer vol te houden. Op 7 september 1966 debuteerde Johan ook als international. Hij was nog altijd maar negentien jaar en broodmager, maar  in De Kuip speelde hij tegen het toen sterke Hongarije meteen de pannen van het dak. Die lijn werd bij Ajax fraai doorgetrokken, met nieuwe landstitels in 1967 en 1968 als gevolg. Alleen in 1969 en 1971 werd de nationale triomftocht twee keer door Feyenoord onderbroken, maar verder was het ook weer prijs in 1970, 1972 en 1973. Zes kampioenschappen in acht jaar tijd, drie gewonnen Europa Cups en ook nog de Wereldbeker - het kón bijna niet op.

Ajax Jaarboek 2015-2016 vanaf nu te koop
Het officiële Ajax Jaarboek is spectaculair veranderd. Vanaf nu wordt aan de actualiteit een deel uit de rijke Ajax-historie gekoppeld. Op deze manier zal Kick uitgevers, de boekenpartner van Ajax, het Ajax Jaarboek laten uitgroeien tot de Ajax Encyclopedie. Ga naar www.ajaxjaarboek.nl om het boek te bestellen. Het boek is tevens te koop bij de stand van Kick Uitgevers tijdens de Ajax Open Dag op vrijdag 29 juli.

Tekst: Matty Verkamman, Kick Uitgevers
Beeld: Ajax.nl