'Ziekelijk ijdele' Horn op schouder van Ajax-aanvoerder Van Mourik

'Ziekelijk ijdele' Horn op schouder van Ajax-aanvoerder Van Mourik

Jaap Visser van Kick uitgevers schrijft elke maandag een blog over de geschiedenis van Ajax. Deze week gaan we terug naar 22 februari 1959 wanneer Ajax en Elinkwijk in De Meer de jubilerende scheidsrechter Leo Horn op de schouders nemen. Na zijn arbiterscarrière zal de Limburgse Amsterdammer voor Ajax als Europese gastheer gaan fungeren.

Glunderend laat Leo Horn zich het eerbetoon van de voetballers van Ajax en Elinkwijk welgevallen. Een scheidsrechter op de schouders, waarom ook niet. De grote Horn is zoals hij het zelf uitdrukt ‘ziekelijk ijdel’ en hij gaat ‘met veel poeha’ door het leven. Maar hij is natuurlijk niet zomaar een scheidsrechter, toch zeker de beste van het land en misschien wel van de wereld. En hij is ook wel een beetje een Ajax-jongen, al zul je hem bij het leiden van het spel nooit kunnen betrappen op het voortrekken van de jongens uit De Meer.

Boezemclub
De in Sittard geboren Horn voetbalde in Amsterdam bij AFC (‘Mijn boezemclub’) waar ‘een knietje’, zoals een toen nog fatale meniscusblessure werd genoemd, in 1933 een einde aan zijn carrière maakte. Op 22 februari 1959 is Horn 42 jaar oud en 25 jaar scheidsrechter. Voor de Eredivisie-wedstrijd Ajax-Elinkwijk krijgt hij van de thuisploeg een verzilverde sigarettendoos en van de gasten uit Utrecht een patronentas. Want Leo is, onder meer, een man van de jacht.

Horn zit in Amsterdam in de stoffenhandel en is een ware voetbalkenner die het spel zo goed aanvoelt dat hij ondanks zijn eigenzinnigheid en grote mond toch tot de absolute top heeft weten door te dringen. In 1953 scheidsrechterde hij op Wembley bij de legendarische Engeland-Hongarije, toen de uitvinders van het voetbal een lesje in modern positiespel kregen: 3-6. En in 1957 leidde Horn voor 125.000 toeschouwers in het Bernabéu de Europa Cup-finale Real Madrid-Fiorentina 2-0. In 1962 zal hem nogmaals de belangrijkste wedstrijd in het clubvoetbal worden toegewezen: Benfica-Real Madrid in Amsterdam, ook al zo’n historisch duel, waarin de rijzende ster Eusebio de driemaal scorende Ferenc Puskás aftroeft: 5-3.

'U bent rancuneus, u verdraagt geen oppositie. Maar Leo Horn verdraagt geen onrecht'

De Jood Leopold Sylvain Horn weigerde tijdens de Duitse bezetting de Davidsster te dragen, was een vooraanstaand verzetsman en legde zich ook na de oorlog als voetbalscheidsrechter niet zomaar neer bij het gezag. Toen hij zich door Sir Stanley Rous gedwarsboomd voelde, schreef hij de machtige FIFA-voorzitter een brief: ‘U bent rancuneus, u verdraagt geen oppositie. Maar Leo Horn verdraagt geen onrecht.’

Oesterbar
Wanneer hij in 1966 zijn laatste wedstrijd heeft gefloten, verdwijnt Horn niet uit het voetbal, maar wordt hij min of meer vaste tribuneklant bij het aan zijn internationale opmars beginnende Ajax. Voor zijn heimelijke favoriet zal hij hand en spandiensten gaan verrichten als begeleider van Europa Cup-scheidsrechters. Horn neemt de buitenlande arbiters op sleeptouw, gaat met ze uit eten in de fameuze Oesterbar aan het Leidseplein en laat ze dan voor aanvullend vertier over aan de horecaman Tom Mulder, alias Tommetje Hotdog.

Maar op 22 februari 1959 is het zover nog lang niet. Nadat de spelers hem weer op de grond hebben gezet, fluit Horn Ajax gedecideerd naar een 4-1-nederlaag. Van een rood-witte voorkeur is op deze jubileumdag geenszins sprake.

[Kick uitgevers is de boekenpartner van Ajax en uitgever van het Jaarboek dat een nieuwe formule heeft gekregen en zal uitgroeien tot de Ajax-Encyclopedie]

AJAX ENCYCLOPEDIE

Fotobijschrift: Leo Horn, met zijn verzilverde sigarettendoos in de hoog geheven linkerhand, zit op de schouder van Ajax-aanvoerder Ger van Mourik. Tweede van rechts diens Elinkwijk-collega, keeper Piet Kraak.

Fotocredit: Joop van Bilsen, Nationaal Archief/Anefo, collectie CC-BY, 910-1699