Onbekommerd aanvallen met Vic 'enjoy it' Buckingham

Onbekommerd aanvallen met Vic 'enjoy it' Buckingham

Deze week gaan we terug naar 26 januari 1995 wanneer in een Londens hospitaal Vic Buckinham overlijdt, volgens menige krant in Engeland de ontdekker van Johan Cruijff en de grondlegger van ‘total football’.


Jaap Visser van Kick uitgevers (de boekenpartner van Ajax) schrijft elke week een blog over de geschiedenis van Ajax.


De Nederlandse dagbladen houden het kort en melden in éénkoloms berichtjes dat Victor Frederick Buckingham na een kort ziekbed op 79-jarige leeftijd is overleden.

Daarna volgt nog een korte opsomming van zijn omzwervingen in het voetbal: speler van Tottenham Hotspur, zij het in de jaren dat de Londense grootmacht niet op het hoogste niveau speelde, en trainer van West Bromwich Albion (waarmee hij in 1952 de FA Cup won), Ajax (tot 2 keer toe) en nog wat Engelse, Griekse en Spaanse clubs, waaronder FC Barcelona.

Excentriek en flamboyant
In Engeland waren ze Buckingham al lang vergeten, maar na zijn overlijden leeft hij ineens op als een miskende visionair. Diverse kranten zetten hem neer als de trainer die Johan Cruijff zag komen, onder zijn hoede nam, opkweekte en losliet op het grote voetbal. Buckingham zou ook een propagandist van de short-passing zijn geweest, van avontuurlijk aanvalsspel dat paste bij zijn excentrieke en flamboyante persoonlijkheid.

Ajax met Vic Buckingham op weg naar Frederikstad voor Europees voetbal, eind augustus 1960. Achter vanaf links: masseur Salo Muller, Bertus Hoogerman, Jan van Drecht, Bob Westra, Werner Schaaphok, Wim Anderiesen junior, Vic Buckingham, Kees Smit, Donald Feldmann, Cees Groot. Voor: Sjaak Swart, Ger van Mourik, Henk Groot, Co Prins, Ben Muller, Guus van Ham. Bron: Ajax Erfgoed
Ajax met Vic Buckingham op weg naar Frederikstad voor Europees voetbal, eind augustus 1960. Achter vanaf links: masseur Salo Muller, Bertus Hoogerman, Jan van Drecht, Bob Westra, Werner Schaaphok, Wim Anderiesen junior, Vic Buckingham, Kees Smit, Donald Feldmann, Cees Groot. Voor: Sjaak Swart, Ger van Mourik, Henk Groot, Co Prins, Ben Muller, Guus van Ham. Bron: Ajax Erfgoed

In Engeland wordt hij zelfs afgeschilderd als de ‘Godfather van total football ’, maar dat is overdreven, want van het complete spel waarmee Ajax en het Nederlands elftal de wereld zouden veroveren, was in zijn Amsterdamse jaren nog lang geen sprake. Wel liet Buckingham zijn jongens onder het motto ‘enjoy it ’ vol op de aanval spelen, maar dan meer onbekommerd dan gecontroleerd en zeker niet volgens een nauwkeurig plan waar flink op geoefend was.

Wanorde achter een goede voorhoede
Het Ajax van Buckingham scoorde er lustig op los, maar kreeg ook veel treffers tegen. In zijn eerste Ajax-seizoen, 1959-1960, werd de landstitel veroverd in een beslissingswedstrijd tegen Feyenoord: 5-1. Het seizoen er op moest de titel aan de Rotterdammers worden gelaten, waarna Buckinham terugkeerde naar Engeland. Maar 3 jaar later was hij opnieuw in Amsterdam.

Ajax beschikte met Sjaak Swart, Klaas Nuninga en Piet Keizer over bekwame aanvallers, maar achter de voorhoede was het kwalitatief een stuk minder en heerste wanorde. Buckingham slaagde er niet in de ploeg in balans te brengen en toen in januari 1965 het aantal verliespartijen al tot 9 was opgelopen, leverde hij (met onmiddellijk goedvinden van het bestuur) zijn contract in.

Engelse woordjes
Michels, die hem in 1971 ook zou komen aflossen in Barcelona, nam het van Buckingham over, waarna voor Ajax de victorie begon. Maar om daar nou de conclusie aan te verbinden, dat ‘De Bul’ bij Ajax oogstte wat de ‘Godfather ’ had gezaaid, gaat te ver. Al is het wel waar dat Cruijff zijn Eredivisie-debuut eind 1964 heeft te danken aan de trainer van wie hij ook aardig wat Engelse woordjes opstak.

Lees ook: Documentaire Sjaak Swart in première

Fotobijschrift (boven): Vic Buckingham in de Meer, eerst de landstitel, daarna wanorde.
Bron: Ajax Erfgoed