Ajax trof de 'rovers' van Hajduk slechts één keer in Split

Vrijdag 17 september 1993: Hajduk Split – Ajax 1-0 (Bezigrad Stadion, Ljublijana)
De eerste officiële ontmoeting tussen beide clubs wordt gespeeld op neutraal terrein. De Balkanoorlog zorgt ervoor dat Split te gevaarlijk is als speellocatie. In Kroatië wordt in het najaar van 1993 weliswaar niet gevochten, maar de Kroatische havenstad ligt wel dicht bij het front.

Zagreb wordt door vertegenwoordigers van de UEFA aangewezen als veiliger alternatief. Een bominslag in een buitenwijk van Zagreb, het weekend voor de ontmoeting in de eerste ronde van het toenmalige Europa Cup II-toernooi, verandert de zaak. Split en Zagreb worden alsnog tot oorlogsgebied bestempeld. Hajduk Split krijgt enkele dagen de tijd om een nieuwe plek te vinden voor zijn 'thuiswedstrijd' tegen Ajax. 

Alternatieve speellocatie
Een alternatieve speellocatie wordt gevonden in Slovenië. Het Bezigrad Stadion van Olimpija Ljubljana is de plek waar Hajduk Split de Ajacieden van trainer Louis van Gaal ontvangt. Omdat de zoektocht extra tijd heeft gekost, wordt de Europese ontmoeting verplaatst van woensdag naar vrijdag. Vergezeld door een handjevol fans reist de Ajax-selectie ietwat gespannen naar de Balkan.

Tot hun opluchting merken de Ajacieden bij aankomst in Slovenië dat de oorlogsdreiging ver weg is. Het stadionnetje in Ljubljana doet wat protserig aan. Dat komt vooral door de hoofdtribune, die opvallend achter een van de doelen is gesitueerd en is voorzien van kitscherige klassieke zuilen.

Ajax hoeft zich gelukkig dus niet druk te maken over de nabije burgeroorlog. Desondanks blijken de Amsterdammers niet helemaal bij de les, als het eerste duel in het toernooi voor bekerwinnaars eenmaal is begonnen. Ajax is niet scherp. De net aan zijn tweede Ajax-periode begonnen Frank Rijkaard mist een grote kans. Net als de gelouterde oud-speler van AC Milan verprutsen vervolgens ook Jari Litmanen, Ronald de Boer - na een verhuurperiode teruggehaald van FC Twente - en Marc Overmars riante mogelijkheden.  

Kansenmisserij
Van Gaal verbijt zich langs de zijlijn. Ajax is beter, maar de kansenmisserij kan zijn ploeg nog lelijk opbreken. De Amsterdammers hebben deze vrijdagavond moeite met hun focus. Ze zijn niet gretig genoeg. Vlak voor de rust gaat het mis. Middenvelder Michel Kreek kan slechts halfhartig uitverdedigen. De bal blijft gevaarlijk dicht in de buurt van het doel van Edwin van der Sar. Ivica Mornar werkt het kansje, half liggend, voorbij de doelman: 1-0. 

Ajax gaat na de pauze iets geconcentreerder op zoek naar de gelijkmaker. Maar ook met de invallers Stefan Pettersson en Peter van Vossen lukt het niet een doelpunt te maken. De bezoekers komen nog goed weg als de inzet van Stipe Andrijasevic op de lat belandt. Ajax verliest met 1-0 en Van Gaal moppert naderhand vooral op zijn aanvallers. Vooral zij waren niet scherp genoeg.. Met te veel gemiste kansen en een nederlaag als resultaat. De eerste ontmoeting met Hajduk Split ooit heeft een bittere afdronk.

Woensdag 29 september 1993, Ajax – Hajduk Split 6-0 (Olympisch Stadion, Amsterdam)
Het is een kleine twee weken na het bezoek aan Slovenië tijd voor sportief eerherstel. Of voetbalwraak, na de slechte beurt die de Nederlandse recordkampioen maakte in Ljubljana. Ajax mag – nee moet – in het Olympisch Stadion laten zien waartoe het werkelijk in staat is. De 33.000 supporters in de oude stadionkolos zorgen in elk geval voor een prachtige Europa Cup-sfeer. 

Verbetenheid en felheid
De poverheid uit de heenwedstrijd heeft bij de Ajacieden plaats gemaakt voor verbetenheid. Tamheid is felheid geworden. De toeschouwers in het 'Olympisch' en de kijkers van de live-uitzending door de NOS, zien dit keer een Ajax dat vanaf de aftrap fel van leer trekt. Als Ronald de Boer al in de elfde minuut scoort is de tussenstand weer gelijkgetrokken. 

Ajax dendert door, al blijft het waken voor een tegendoelpunt. Uit gemaakte doelpunten tellen nog dubbel en dus extra zwaar in 1993/1994. Als Edgar Davids er in de 37e minuut 2-0 van maakt is Ajax definitief los. Wat volgt is een sprankelende voetbalshow. Eentje waarin Frank de Boer tekent voor zijn eerste Europese doelpunt. Zijn fantastische vrije trap is een hoogtepunt op een feestelijke avond. 'Er kon geen haartje tussen', jubelt de latere Ajax-trainer na afloop. 

Bijnamen Hajduk Split
De 'bandieten' of 'rovers', zoals bijnamen van Hajduk Split luiden, lopen zich bij spaarzame aanvallen stuk op Van der Sar. Die namen verwijzen naar de 'vrijheidsstrijders' die in de zestiende en zeventiende eeuw vochten tegen de overheersers, de Ottomaanse Turken. De Kroatische strijders moeten op gewijde Amsterdamse voetbalgrond toezien hoe Ajax uitloopt naar 6-0. Ook Litmanen, Pettersson en (opnieuw) Davids laten de fans juichen.

Van Gaal is dit keer, hoe het kan het ook anders, wel tevreden. Zeker in Europa maakt een zesklapper indruk. Ajax is na dit tweeluik weer wat wijzer en ervarener geworden. Dit seizoen is Europees succes nog een utopie. Maar het volgende seizoen 1994/1995 zal een gouden periode inluiden…  

Woensdag 1 maart 1995: Hajduk Split – Ajax 0-0 (Poljud Stadion, Split)
Ajax' eerste en tot deze week enige wedstrijd in Split, op bezoek bij de 'rovers' van Hajduk, betreft een kwartfinaleduel in de UEFA Champions League. De Ajacieden debuteren in 1994/1995 in de UCL. De Amsterdammers hebben de poulefase verrassend als groepswinnaar afgesloten. Na de winter volgt een bezoek aan de toeristenstad Split, fraai gelegen aan de Dalmatische kust. Hoewel fraai, de bloedige Balkanoorlog woedt nog altijd in de lente van 1995. Split is echter veilig genoeg voor een voetbalwedstrijd in het toernooi waaraan alleen de landskampioenen meedoen. 

Ajax' huisfotograaf Louis van de Vuurst maakte voor de wedstrijd een ronde door de oude stad en legde sfeervol Split vast. Net als enkele wedstrijdfoto's zijn ook deze beelden nooit eerder gepubliceerd.

In het karakteristieke Poljud Stadion, fraai in een schelpvorm gebouwd, is Ajax al snel de dicterende partij. Hajduk trekt zich vooral terug voor het eigen doel. Het overwicht doet terugdenken aan anderhalf jaar eerder. Ajax bepaalt ook in dit duel het tempo en ritme. Alleen moet het resultaat waarmee Ajax terugkeert naar Amsterdam aan het eind van de avond wel beter zijn..

De harde kern van Hajduk Split, de Torcida, doet er alles aan om hun favorieten naar voren te schreeuwen. De ultra's zorgen voor een grimmige sfeer in het fraaie stadion. Ajax is weliswaar sterker, de gasten durven ook niet te veel risico te nemen. Een tegentreffer kan zeker voor de return een obstakel zijn. Patrick Kluivert, Litmanen en een vrije trap van Frank de Boer missen, soms maar nét, het doel. Ajax heeft daarbij de pech dat doelverdediger Tonci Gabric een ijzersterke wedstrijd keept.
 

In de slotfase hanteert Damir Vuica een wel erg botte bijl als hij Kluivert van achteren vol op zijn enkel raakt. Met een harde schreeuw, die goed hoorbaar is op de tribunes, gaat de spits kermend naar het gras. De Ajacied is simpelweg bruut uit de wedstrijd geschopt. Tot verbazing van velen laat de Poolse arbiter Ryszard Wojcik gewoon doorspelen. Winston Bogarde vervangt de geblesseerd strompelende Kluivert in het laatste kwartier. De spits zal enkele weken moeten toekijken, zo blijkt later. 

Cijfermatig blijft de schade beperkt tot een doelpuntloos gelijkspel. Dat biedt perspectief voor de return in het Olympisch Stadion tegen 'het Ajax van de Balkan'. Hajduk Split wordt vanaf de jaren zeventig zo genoemd, omdat het jarenlang toptalenten opleidt en aanhoudend nieuwe internationals aflevert. Net als Ajax. 

Woensdag 15 maart 1995: Ajax – Hajduk Split 3-0 (Olympisch Stadion, Amsterdam)
Ajax weet (opnieuw) dat het beter is dan Hajduk Split. Ondanks het surplus aan individuele klasse is de 0-0 uit de heenwedstrijd een gevaarlijke stand. Van Gaal herinnert zijn Ajacieden aan de groepsduels met het taaie Casino Salzburg. Ajax kon de Oostenrijkers niet bedwingen. Omdat Kluivert nog maar net is hersteld van zijn enkelkwetsuur, staat Nwankwo Kanu in de spits. In een poging om verwarring te zaaien draagt de Nigeriaan het middenveldnummer acht. Middenvelder Ronald de Boer draagt een shirt met het spitsennummer negen. 

Ajax heeft dat trucje eigenlijk helemaal niet nodig, zo blijkt in het sfeervolle Olympisch Stadion. De 41.000 Ajacieden zien de in glansvorm verkerende Kanu vlak voor rust geweldig toeslaan. Op aangeven van Litmanen kopt de spits de bal voorover vallend, snoeihard voorbij Gabric. Even daarvoor was de doelman - net als in Split - nog een sta-in-de-weg voor de Ajacieden. Het openingsdoelpunt heeft historische meerwaarde; het is Ajax' 150e treffer in de Europa Cup I, dat sinds 1992/1993 Champions League heet. 

Achterwaartse kopbal
Kanu heeft de ban gebroken en Ajax drukt door. Als Frank de Boer in de 43e minuut toeslaat met een achterwaartse kopbal (2-0), heeft de thuisploeg de zege al zo goed als binnen. De Kroaten geloven er al niet meer in. Hajduk speelt na rust vooral nog met de hoop om de achterstand niet verder op te laten lopen. Als De Boer zijn fraaie traptechniek opnieuw etaleert en een vrije trap in een keer voorbij Gabric krult, bereikt de euforie bij spelers en fans een hoogtepunt. De verdediger schreeuwt het uit tussen zijn dolblije ploeggenoten. 'Ik had zelfs nog een derde doelpunt kunnen maken', reageert hij na het duel. 'Ik was er wel een beetje ziek van dat dat niet lukte.'

Kluivert maakt twintig minuten voor tijd zijn rentree als vervanger van Kanu. Ook de Afrikaanse uitblinker is na afloop in de zevende hemel: 'Ik heb een great game gespeeld!' Hajduk Split is met 3-0 geklopt. Het is feest in het vervallen Amsterdamse stadion, dat een jaar later plaatsmaakt voor de dan nog Amsterdam ArenA. 

De Amsterdammers bereiken voor het eerst sinds 1979 de halve finale van het belangrijkste Europese clubtoernooi. Het is een prestatie om trots op te zijn. Uiteindelijk wordt dat seizoen ten koste van Bayern München de Champions League-finale bereikt.

Negen weken na de euforisch geëindigde thuiswedstrijd tegen Hajduk Split wordt op 24 mei 1995 ook AC Milan verslagen. Van Gaal en zijn Ajacieden bezorgen hun club in Wenen de vierde Europese titel in de clubhistorie.

Een succesverhaal waarin ook de leerzame ervaringen tegen Hajduk Split van waarde waren.